Co rozliczenia CIT za rok 2025 mówią o gotowości do wdrożenia JPK CIT? 

Różne schematy księgowania a alokacja podatkowa

Klient stosował równolegle różne schematy księgowania rezerw i odpowiadających im kosztów. Rezerwa była ujmowana jako koszt w momencie jej utworzenia (dwustronnie RZIS-Bilans), natomiast po otrzymaniu faktury rozliczano jedynie pozycje bilansowe (Bilans-Bilans), bez odwrócenia wcześniejszego zapisu kosztowego. W efekcie zdarzały się sytuacje, w których faktura nie trafiała do kosztów podatkowych w żadnym okresie lub koszt był rozpoznawany z opóźnieniem. Problem był szczególnie widoczny w przypadku faktur otrzymywanych dopiero w kolejnym roku podatkowym. Odtworzenie pełnej ścieżki rozliczenia wymagało wówczas analizy zarówno zapisów dotyczących rezerw, jak i późniejszych księgowań faktur.

Dodatkowym wyzwaniem była niejednolita ewidencja. Część rezerw księgowano automatycznie, a część ręcznie. W wielu przypadkach opisy zapisów nie pozwalały jednoznacznie ustalić ich charakteru, przez co mapowanie danych do JPK_CIT wymagało dodatkowej pracy i manualnej weryfikacji.

Wpływ na JPK_CIT:

• ryzyko nieprawidłowego momentu rozpoznania kosztów podatkowych,
• trudności w uzgodnieniu danych księgowych z rozliczeniami podatkowymi,
• brak jednoznacznego powiązania między utworzeniem rezerwy a późniejszym rozliczeniem faktury,
• konieczność czasochłonnej analizy i ręcznej weryfikacji zapisów na potrzeby raportowania,
• ograniczona możliwość automatyzacji mapowania danych do JPK_CIT.

Mimo częściowych korekt zapisów księgowych, pełne odtworzenie logiki rozliczeń wymagało szczegółowej analizy historycznych zapisów. Przykład ten pokazuje, że schematy księgowań, które przez lata funkcjonowały bez większych problemów, mogą stać się istotnym wyzwaniem w środowisku JPK_CIT. Nowe raportowanie zwiększa bowiem przejrzystość danych i pozwala organom podatkowym analizować pełną ścieżkę ujęcia operacji gospodarczych – od zapisu księgowego do skutku podatkowego.

Plan kont i konta „mieszane”

Istotnym wyzwaniem okazała się sama konstrukcja planu kont. Z praktyki EY wynika, że większość organizacji korzysta z kont „mieszanych", obejmujących zarówno pozycje podatkowe, jak i niepodatkowe. W kontekście JPK_CIT staje się to realnym źródłem ryzyka przy identyfikacji i mapowaniu pozycji podatkowych oraz niepodatkowych.

Sytuację dodatkowo komplikował podział spółki na jednostki organizacyjne, między którymi dokonywano licznych przeksięgowań. Choć operacje te są co do zasady neutralne podatkowo i per saldo nie wpływają na wynik podatkowy, to w praktyce były one ręcznie oznaczane przez spółkę jako niepodatkowe dodatkowo komplikując mapowanie.

Przy dużym wolumenie takich zapisów oraz manualnym charakterze oznaczeń, mieszanie zerujących się pozycji kosztowych i przychodowych z klasyfikacją „niepodatkową" prowadziło do zniekształcenia danych wykorzystywanych do raportowania podatkowego. Jednocześnie generowało znaczący nakład dodatkowej pracy analitycznej dla zespołu księgowego.

W efekcie prawidłowe oznaczenie zapisów nie mogło opierać się na strukturze planu kont, lecz wymagało analizy „linia po linii" i wypracowania dodatkowych rozwiązań, takich jak konta pozabilansowe czy dedykowane znaczniki.

Wpływ na JPK_CIT:

• trudności w identyfikacji i mapowaniu kont,
• konieczność manualnej analizy zapisów zamiast wykorzystania struktury planu kont,
• potrzeba dodatkowych mappingów lub tworzenia dodatkowych kont pozabilansowych,
• wysokie ryzyko błędnej klasyfikacji podatkowej,
• istotnie zwiększony nakład pracy przy raportowaniu.

W praktyce oznacza to, że bez uprzedniego przeglądu i uporządkowania planu kont, prawidłowe raportowanie JPK_CIT może być nie tylko czasochłonne, ale również obarczone ryzykiem systemowych błędów w klasyfikacji danych. Problemy te często pozostają niewidoczne na poziomie sprawozdawczości finansowej, natomiast JPK_CIT wymaga ich jednoznacznego i konsekwentnego odwzorowania w danych źródłowych.

Rozproszone dane i brak spójnej logiki (multi-unit)

W spółkach podzielonych na kilka jednostek organizacyjnych dodatkowym wyzwaniem jest rozproszenie danych księgowych. Dane są przygotowywane odrębnie dla każdej jednostki, a następnie przy kalkulacji CIT konsolidowane na poziomie całej spółki, z jednoczesną eliminacją rozrachunków wewnętrznych i innych transakcji realizowanych pomiędzy jednostkami.

W analizowanym przypadku proces ten nie prowadził do pełnego wyeliminowania zapisów wewnętrznych. Mimo że transakcje pomiędzy jednostkami powinny być neutralne podatkowo na poziomie całej spółki, w praktyce były dodatkowo manualnie oznaczane jako NKUP lub NPP. Przy dużym wolumenie danych proces ten okazał się podatny na błędy. Pominięcie pojedynczych zapisów lub brak spójności oznaczeń powodowały, że operacje, które powinny się wzajemnie wyeliminować, wpływały na kalkulację podatku. Powodowało to powstawanie różnic pomiędzy jednostkami oraz zaburzało końcowy wynik podatkowy.

Źródłem problemów były przede wszystkim:

• niespójnego oznaczania zapisów niepodatkowych w poszczególnych jednostkach (efekt manualnej pracy księgowych na etapie przygotowania do raportowania CIT),
• rozproszenia tego samego typu transakcji na różnych kontach, co utrudniało ich identyfikację i eliminację,
• braku jednolitych zasad klasyfikacji między jednostkami.

Sytuację dodatkowo komplikował fakt, że jedna z jednostek prowadzi działalność zwolnioną w ramach SSE. Przy rozproszonych danych i niejednolitych zasadach ewidencji prawidłowe przypisanie przychodów i kosztów do działalności zwolnionej oraz opodatkowanej wymagało dodatkowych analiz i uzgodnień.

Przy dużej skali operacji problem nie wynikał z pojedynczych błędów, lecz z braku jednolitej logiki ewidencji danych pomiędzy jednostkami. To właśnie takie rozbieżności okazały się jednym z najbardziej czasochłonnych obszarów podczas przygotowania danych do JPK_CIT.

Wpływ na JPK_CIT:

• trudności w uzgodnieniach między jednostkami,
• ryzyko nieprawidłowej alokacji dochodu między działalność zwolnioną (SSE) a opodatkowaną,
• zwiększone ryzyko rozbieżności między JPK_CIT a CIT-8,
• brak powtarzalności i skalowalności procesu w kolejnych okresach.

W praktyce oznacza to, że bez ujednolicenia zasad klasyfikacji i uporządkowania procesu konsolidacji na poziomie całej spółki, raportowanie JPK_CIT staje się procesem obarczonym systemowym ryzykiem.

Podsumowanie

Wdrożenie JPK_CIT należy traktować nie jako projekt raportowy, lecz jako test jakości danych i dojrzałości procesów podatkowych. Nowe obowiązki nie generują nowych błędów - ujawniają te, które wcześniej pozostawały ukryte w kalkulacjach i arkuszach roboczych. Oznacza to, że organizacje o rozproszonej strukturze i niespójnych zasadach klasyfikacji podatkowej będą musiały zmierzyć się nie tylko z wdrożeniem technicznym, ale przede wszystkim z uporządkowaniem danych i procesów.

W podejściu EY kluczowe jest uproszczenie i ustrukturyzowanie danych u źródła. Wspieramy klientów kompleksowo - od przeglądu jakości danych, przez dostosowanie procesów, aż po wdrożenie i weryfikację raportowania JPK_CIT.

Chcesz sprawdzić, poprawność techniczną i merytoryczną pliku JPK KR PD jeszcze przed pierwszą wysyłką i uniknąć kosztownych korekt? Przetestuj z nami swój plik autorskim narzędziem przygotowanym przez EY - pomożemy zidentyfikować ryzyka i przygotować bezpieczne podejście do raportowania.