Minimalizacja ryzyka korupcji na etapie stanowienia prawa

Narodowy Instytut Demokratyczny opracował i opublikował praktyczny przewodnik dla ciał legislacyjnych, który ma pomóc minimalizować ryzyko korupcji już na etapie stanowienia prawa. Autorzy opracowania proponują włączyć w proces uchwalania prawa procedury agencji ratingowych. [1] 

Przestępcy zawsze są o krok przed policjantami. Dotyczy to szczególnie tak zwanej przestępczości białych kołnierzyków. Najpierw opracowywany jest sposób popełnienia przestępstwa, potem następuje czyn zabroniony, a na końcu policjanci odtwarzają sposób popełnienia czynu zabronionego i starają się złapać sprawcę.  

Często do przestępstw dochodzi dlatego, że ustanowione prawo jest niedoskonałe, nieprecyzyjne, zawiera luki albo i sprzeczności. Czasem te niedoskonałości są tak rażące, że aż zachęcają przestępców.

Narodowy Instytut Demokratyczny opublikował przewodnik przewidujący włączenie procedury oceny ryzyka korupcji (corruption risk assessment) w proces stanowienia prawa. Opracowanie zawiera listę kwestii, które powinny zostać rozważone na etapie projektowania nowych przepisów.

Pierwsza grupa kwestii dotyczy ryzyk związanych z egzekwowaniem stanowionego prawa. Należy odpowiedzieć na pytanie czy organy odpowiedzialne za jego egzekwowanie nie mają zbyt dużej swobody podejmowania decyzji. Czy projekt regulacji nie zawiera dwuznaczności i czy wszystkie użyte terminy są zdefiniowane. Jaki organ będzie egzekwował prawo i czy ma do tego wystarczające uprawnienia. Oraz jaki organ będzie nadzorował prawidłowość egzekwowania prawa.

Druga grupa pytań dotyczy ryzyka merytorycznego. Należy sobie odpowiedzieć na pytanie czy do projektu przepisów jest dołączone jego uzasadnienie. Czy przewidywane korzyści i obciążenia są uzasadnione oraz czy zidentyfikowano i wyjaśniono wyjątki od prawa ogólnego.

I na koniec pytania o przejrzystość. Czy projekt został udostępniony publicznie na wystarczająco długo by można się do niego odnieść. Czy projekt był konsultowany z grupami, których dotyczy.

Publikacja Narodowego Instytutu Demokratycznego przeznaczona jest dla parlamentów i innych ciał tworzących prawo, ale zdaniem twórców może się też przydać organizacjom społeczeństwa obywatelskiego.

Narodowy Instytut Demokratyczny jest organizacją pozarządową, non-profit, której celem jest wspieranie instytucji demokratycznych. NDI istnieje od 1983 roku. Współpracuje z partnerami w 156 krajach. Siedziba instytutu mieści się w Waszyngtonie.