Ustawa o ochronie sygnalistów po pierwszym czytaniu w Sejmie

Komisja Polityki Społecznej i Rodziny dotrzymała zapowiedzianego terminu i we wtorek, 21 maja przekazała sprawozdanie ze swoich prac do Sejmu. Umożliwiło to włączenie projektu ustawy o ochronie sygnalistów do porządku obrad niższej izby parlamentu już następnego dnia (22 maja). Sprawozdanie z prac komisji a następnie debata poselska trwały łącznie nieco ponad godzinę, po czym projekt został skierowany do drugiego czytania w komisji. 

Ze sprawozdania komisji oraz z relacji uczestników wynika, że po pierwszym czytaniu w komisji zgłoszono szereg poprawek, z których większość nie została uwzględniona. Odrzucono m.in. poprawkę dotyczącą ogólnej możliwości powierzenia działań następczych podmiotowi zewnętrznemu (co rzecz jasna nie wyklucza angażowania ekspertów zewnętrznych przy jednoczesnym pozostawieniu firmy jako „właściciela” procesu). Odrzucono także póki co poprawkę dotyczącą włączenia sankcji gospodarczych do zakresu przedmiotowego ustawy.

 

Zmiany przyjęte przez komisję objęły z kolei dodanie ustępu dotyczącego możliwości ustanowienia wspólnej procedury zgłoszeń wewnętrznych dla grup kapitałowych (podmiotów powiązanych kapitałowo w rozumieniu Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) pod warunkiem zapewnienia zgodności wykonywanych czynności z ustawą. Zgodnie z informacją przekazaną przez przedstawicieli ministerstwa oznacza to między innymi, że grupy kapitałowe będą mogły wyznaczyć jeden podmiot do podejmowania działań następczych.

 

Oprócz sprawozdania, na prośbę wybranych wnioskodawców Sejmowi zostały przekazane także wnioski mniejszości dotyczące roli związków zawodowych – przedstawiono postulat by „konsultacje” zastąpić „uzgodnieniami” (praktyczny aspekt takiej ewentualnej zmiany przejawiałby się w konieczności dojścia do konsensusu, a nie tylko przekazania informacji) oraz wykreślić ograniczenie czasowe dla takich uzgodnień.

 

W trakcie obrad Sejmu sprawozdawcy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podkreślali, że należy zapewnić szybkie wdrożenie Ustawy nie tylko w związku z narastającą karą nałożoną przez UE, ale także ze względu na interes publiczny. Podkreślano istotność promowania systemu ochrony sygnalistów i odejścia od negatywnych konotacji z „donosicielami”. Wskazywano także, że choć w części firm odpowiednie rozwiązania zostały już wdrożone, to wciąż nie jest to normą, a istniejące procedury wewnętrzne nie zawsze zapewniają sygnalistom należytą ochronę.

Ustawa o ochronie sygnalistów - czy to już ostatnia prosta?

Dowiedz się więcej już 12 czerwca podczas webcastu 

lights in forest

Poinformowano również, że w związku z dodatkowymi obowiązkami, w Urzędzie RPO zostanie utworzonych dwadzieścia dodatkowych etatów, na które przeznaczone zostaną rezerwy budżetowe.

Ustawa rozpatrywana przez Sejm nie różniła się więc zasadniczo (z wyjątkiem punktu dotyczącego grup kapitałowych) od wersji przedłożonej przez Radę Ministrów i w dużej mierze pozostaje taka jak opisana w naszym poprzednim podsumowaniu, a jej główne założenia to:

  • Ochrona ma być gwarantowana jeśli zgłoszenie lub ujawnienie publiczne będzie wynikało z dobrej woli sygnalisty i będzie dotyczyło tzw. kontekstu związanego z pracą, a także będzie się mieściło w zakresie przedmiotowym Ustawy. Ochrona ma także przysługiwać sygnaliście, który zgłosił nieprawidłowość anonimowo (od momentu ujawnienia jego tożsamości) i odpowiednio osobom, które pomagają w zgłoszeniu i osobom powiązanym.
  • Ustawa dopuszcza ustanowienie różnych kanałów zgłoszeń, zarówno pisemnych (w tym elektronicznych) jak i ustnych (w tym telefonicznych).
  • Rzecznik Praw Obywatelskich będzie pełnił rolę „organu centralnego” w systemie ochrony sygnalistów, a także zapewni wsparcie i przyjmowanie zgłoszeń zewnętrznych.
  • Pracodawcy, którzy podejmą działania represyjne wobec sygnalistów, będą zobowiązani do wypłaty odszkodowań. Dolny pułap odszkodowania za działania odwetowe wobec sygnalisty został zmniejszony do jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
  • Ustawa przewiduje także odpowiedzialność karną za uniemożliwianie lub utrudnianie zgłoszenia, działania odwetowe, ujawnianie tożsamości sygnalisty i osób powiązanych , nieustanowienie/nieprawidłowe ustanowienie procedury zgłoszeń wewnętrznych oraz zgłoszenie lub ujawnienie publiczne dokonane w złej wierze. Dopuszczającym się takich czynów grożą grzywna, kara ograniczenia wolności oraz kara pozbawienia wolności (w zależności od czynu do roku lub 3 lat).

Zasadniczą rolę we właściwym wdrożeniu rozwiązań dla sygnalistów w firmach będą mieć zatem:

  • odpowiednio skonstruowany system (obejmujący m.in. kanały zgłoszeń i procedury dostosowane do specyfiki działalności firmy), oraz
  • kampania edukacyjna podnosząca świadomość pracowników oraz innych potencjalnych sygnalistów.

Tempo prac nad projektem każe sądzić, że zarówno Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a także większość sejmowa dążą do możliwie szybkiego uchwalenia ustawy. Biorąc pod uwagę zarówno oczekiwania nakładane na firmy w kontekście prawidłowo funkcjonującego systemu ochrony sygnalistów, a także planowany krótki okres vacatio legis (3 miesiące) warto już teraz pomyśleć o budowaniu efektywnego systemu.

O dalszych postępach prac nad ustawą o ochronie sygnalistów będziemy informować na bieżąco.



Zobacz również

Ustawa o ochronie sygnalistów - czy to już ostatnia prosta?

Serdecznie zapraszamy do udziału w webcaście pt. "Ustawa o ochronie sygnalistów - czy to już ostatnia prosta?"

Forensic Express: O czym należy pamiętać przed rozpoczęciem postępowania wyjaśniającego?

Serdecznie zapraszamy do udziału w pierwszym webcaście z cyklu Forensic Express: O czym należy pamiętać przed rozpoczęciem postępowania wyjaśniającego?

Praktyczne aspekty cyberbezpieczeństwa w zastosowaniu AI do dochodzeń wewnętrznych

Serdecznie zapraszamy na kolejny webcast z serii Miesiąc Cyberbezpieczeństwa EY. AI podnosi bezpieczeństwo danych i informacji podczas wykorzystywania eDiscovery i informatyki śledczej do prowadzenia postępowań wyjaśniających.

Greenwashing – czym grozi malowanie trawy na zielono?

Serdecznie zapraszamy do udziału w webcaście pt. "Greenwashing - czym grozi malowanie trawy na zielono?

Prawda czy mit? Sprawdź, co wiesz o prowadzeniu wewnętrznych dochodzeń!

Dlaczego firmy obawiają się prowadzenia postępowań wyjaśniających? Jakie korzyści przynosi dochodzenie wewnętrzne? Jak skutecznie przeprowadzać rozmowy wyjaśniające?

Greenwashing, czyli czy warto malować trawę na zielono?

Nowe przepisy oraz szybki rozwój technologiczy przyzwyczaiły już przedsiębiorców to tego, że ocena ryzyka organizacji musi być przeprowadzana regularnie i obejmować szeroką perspektywę zewnętrzną.

Compliance Roadmap "A może lepiej nie sprawdzać? Wszystko, co chcecie wiedzieć o wewnętrznych dochodzeniach, ale boicie się zapytać"

Weź udział w bezpłatnym webcaście z cyklu Compliance Roadmap "A może lepiej nie sprawdzać? Wszystko co chcecie wiedzieć o wewnętrznych dochodzeniach, ale boicie się zapytać"

Sankcje gospodarcze a kwestie prawne – o czym muszą wiedzieć przedsiębiorcy?

Serdecznie zapraszamy do udziału w webcaście pt. „Sankcje gospodarcze a kwestie prawne – o czym muszą wiedzieć przedsiębiorcy?"

Ryzyko sankcyjne w biznesie – omówienie wymogów na podstawie rzeczywistych przypadków

Serdecznie zapraszamy do udziału w webcaście pt. „Ryzyko sankcyjne w biznesie – omówienie wymogów na podstawie rzeczywistych przypadków”

Compliance Roadmap: Regulacyjny sprint czy maraton zgodności?

Weź udział w bezpłatnym webcaście z cyklu Compliance Roadmap. Regulacyjny sprint czy maraton zgodności? Okiem praktyka o wyzwaniach compliance officera".

Dyrektywa o ochronie sygnalistów, a postępowania wyjaśniające

Jednym z nowych obowiązków nakładanych przez dyrektywę o ochronie sygnalistów jest konieczność prowadzenia wewnętrznych postępowań wyjaśniających.

Trzy linie obrony - kto jest odpowiedzialny za zarządzanie ryzykiem?

Dyrektywa o ochronie sygnalistów nakłada na organizacje obowiązek podjęcia działań, które łącznie zapewnią skuteczny system ochrony osób zgłaszających potencjalne naruszenia.

Ochrona sygnalistów przed odwetem

Najistotniejszym celem dyrektywy o ochronie sygnalistów, jest uniemożliwienie stosowania działań odetowych wobec sygnalisty zgłaszającego przypadki naruszenia prawa Unii Europejskiej.

Kto to jest sygnalista?

Polska jest w gronie państw, w których obowiązek wdrożenia rozwiązań umożliwiających zgłaszanie nieprawidłowości jest uregulowany tylko częściowo. Wynika to np. z ustaw regulujących działalność instytucji finansowych.

Ochrona sygnalistów (whistleblowing)

Zapewnij ochronę sygnalistów zgodnie z prawem. Wdrożenie kanałów zgłaszania, ochrony i procedur. Skontaktuj się z nami, aby dowiedzieć się więcej o whistleblowing!

Dwie twarze informatyki śledczej

Celem informatyki śledczej jest dostarczanie i analiza dowodów zidentyfikowanych na elektronicznych nośnikach danych. Mówimy tu nie tylko o danych pozyskanych z komputerów czy telefonów komórkowych.

Sankcje gospodarcze – zarządzanie ryzykiem (sklep online)

Od lutego 2022 firmy z UE muszą przestrzegać sankcji nałożonych na Rosję i Białoruś. Nasz zespół ma unikalne doświadczenie w edukacji, weryfikacji kontrahentów i wdrażaniu procedur sankcyjnych, pomagając ograniczyć ryzyko kar finansowych i odpowiedzialności karnej.

Polska ustawa sankcyjna

16 kwietnia 2022 r. weszła w życie polska ustawa sankcyjna. Dotyczy szczególnych rozwiązaniań w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Jakie zmiany wprowadza?

Sankcje nałożone na Rosję z perspektywy polskich przedsiębiorstw

UE, USA i Wielka Brytania wprowadzają kolejne pakiety sankcje gospodarcze nałożone na Rosję., m.in. zakaz eksportu do Rosji i Białorusi. W konsekwencji zostały wprowadzone sankcje odwetowe Rosji. Co to oznacza dla polskich przedsiębiorców?

Ryzyko sankcyjne. Co oznaczają sankcje gospodarcze dla przedsiębiorców?

Jak działają sankcje gospodarcze? Co to są listy sankcyjne i ryzyko sankcyjne? Sprawdź, jak wprowadzane sankcje wpływają na prowadzenie biznesu i jak bronić się przed ryzykiem sankcyjnym?

Klapki na oczach czy szerokie horyzonty?

Światowe Badanie Uczciwości w Biznesie 2022 ukazuje jak usprawnienie ładu korporacyjnego może zwiększyć uczciwość biznesu

Zarządzanie ryzykiem nadużyć

Dowiedz się więcej o Dziale Zarządzania Ryzykiem Nadużyć oraz o tym, jak pomagamy firmom realizować cele z zakresu uczciwości w biznesie.

Czas na ochronę sygnalistów - badanie EY

W przeddzień wejścia w życie Dyrektywy UE o ochronie sygnalistów* zapytaliśmy polskie spółki, które od 17 grudnia 2021 r. będą podlegały jej wymogom, o ich stopień gotowości oraz wyzwania, z którymi się zmagają.


    Kontakt
    Chcesz dowiedzieć się więcej? Skontaktuj się z nami.