Bazylejski Indeks AML 2025

Wyniki tegorocznego Bazylejskiego Indeksu AML w ujęciu globalnym są zbliżone do zeszłorocznych. Jednak niektóre kraje szczycące się dotychczas niskim ryzykiem wykazują pogorszenie sytuacji. Jednocześnie wśród krajów o wysokim ryzyku zdarzają się spektakularne przypadki poprawy.

Bazylejski Indeks AML jest niezależnym badaniem służącym ocenie ryzyka prania pieniędzy i związanych z tym przestępstw finansowych. Tworzony jest w oparciu o publicznie dostępne dane. Jurysdykcjom przydzielane są punkty i na tej podstawie są one szeregowane od radzących sobie najgorzej do najlepiej ocenianych. Brane są pod uwagę między innymi ramy prawne przeciwdziałające praniu pieniędzy, występujące oszustwa i korupcja, przejrzystość i standardy finansowe, odpowiedzialność publiczna oraz ryzyko prawne i polityczne. Indeks opracowywany jest od 2012 roku.

Bazylejski Indeks AML uwzględnił w tym roku 177 krajów. Finlandia, Islandia i San Marino to jurysdykcje, które otrzymały najlepsze oceny, co oznacza, że są one według indeksu najmniej podatne na ryzyka prania pieniędzy. Najmniej odporne według indeksu są Birma, Haiti i Demokratyczna Republika Konga. Warto zauważyć, że kilkunastu krajów nie sklasyfikowano w indeksie, wśród nich między innymi Rosji. Indeks AML powstaje na podstawie publicznie dostępnych źródeł co może oznaczać, że niesklasyfikowane kraje nie publikują potrzebnych danych. [1]

Z ogólnej perspektywy, globalny wynik indeksu AML niemal nie zmienił się rok do roku (obecnie 5.30, w ubiegłym roku 5.28). Dane dla poszczególnych krajów, wskazują jednak, że niektóre kraje tradycyjnie najbardziej odporne na ryzyka prania pieniędzy pogorszyły swój wynik, a najmniej odporne nieznacznie polepszyły. W ujęciu statystycznym, ponad połowa jurysdykcji (54%) poprawiła wynik, 43% pogorszyło, a 3% pozostało bez zmian.

Patrząc regionalnie, Ameryka Północna, UE i Europa Zachodnia, Europa Wschodnia i Azja Środkowa oraz Bliski Wschód i Afryka Północna pogorszyły swoje wyniki.

Poprawę odnotowano w Afryce Subsaharyjskiej gdzie sześć krajów opuściło szarą listę FATF (Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy) a siedem znalazło się w pierwszej dziesiątce jurysdykcji, które zanotowały największą poprawę wśród wszystkich klasyfikowanych.

Polska zajęła w tegorocznym indeksie 132 miejsce na 177 (im wyższy numer miejsca tym lepiej oceniany jest dany kraj). Spośród naszych sąsiadów Czechy zajmują bardzo dobre 167 miejsce, Litwa – 158, Słowacja – 137, Niemcy – 104, Ukraina – 81, a Białoruś – 56.

Raport wskazuje na dwa wyzwania kluczowe z perspektywy branży. Pierwsze z nich dotyka praktycznych wyzwań związanych z klasyfikowaniem krajów jako jurysdykcje niskiego ryzyka, a co za tym idzie, stosowanie uproszczonych procedur AML. Adekwatna klasyfikacja jurysdykcji jest niezbędna aby efektywnie dysponować dostępnymi zasobami i skupić wysiłki tam, gdzie ryzyko jest największe. Autorzy raportu zwracają uwagę, że instytucje finansowe często podchodzą z ostrożnością do stosowania uproszczonych procedur, obawiajac się jak zostanie to przyjęte przez organy nadzorcze, które same nie zawsze jasno precyzują swoje oczekiwania.

Kolejnym podnoszonym wyzwaniem z perspektywyw AML, ale też oceny ryzyka są aktywa cyfrowe, jak np. kryptowaluty. Wraz z przejściem z niszy do głównego nurtu, ich rola wyraźnie wzrosła. Kluczowe stało się zrozumienie związanego z nimi ryzyka. Jest to trudne choćby dlatego, że kryptoaktywa nie znają granic, ich funkcjonowanie jest tylko częściowo regulowane a ilość dostępnych danych znikoma.

W raporcie podkreślono jednak, że nielegalna działalność z użyciem aktywów cyfrowych wykorzystuje te same słabości, z którymi walczy cały sektor finansowy, takie jak korupcja, oszustwa, niedostateczny nadzór i nieskuteczne egzekwowanie prawa. W publikacji wskazano jak oceniać słabości i zdolność jurysdykcji do radzenia sobie z zagrożeniami związanymi z przestępczością finansową wykorzystującą do swoich działań aktywa cyfrowe.