Jak nowe zasady klasyfikacji danych w MSSF 18 zmienią sposób prezentacji wyników finansowych?

Zgodnie z wymogami MSSF18 rachunek zysków i strat będzie opierał się na pięciu kategoriach:

• operacyjnej,
• inwestycyjnej,
• finansowania,
• podatku dochodowym,
• działalności zaniechanej.

Dwie ostatnie funkcjonują już obecnie, natomiast kategorie „operacyjna”, „inwestycyjna i finansowania” stanowią istotną zmianę w sposobie prezentacji wyników.

Choć nowe kategorie działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowania mogą wydawać się znajome, gdyż podobne nazwy funkcjonują w MSR 7, który dotyczy rachunku przepływów pieniężnych, to definicje tych kategorii w MSSF 18 zostały określone odrębnie od MSR 7. Oznacza to, że klasyfikacja dochodów i kosztów w rachunku zysków i strat wymaga samodzielnej analizy w oparciu o wymogi nowego standardu.

Działalność operacyjna będzie kategorią „rezydualną”

MSSF 18 nie definiuje działalności operacyjnej poprzez wskazanie konkretnych rodzajów dochodów i kosztów. Zastosowano odwrotne podejście, tzn., że do działalności operacyjnej trafiają wszystkie pozycje, które nie zostały przypisane do działalności inwestycyjnej, finansowania, podatku dochodowego lub działalności zaniechanej.

Działalność operacyjna ma odzwierciedlać podstawową działalność jednostki i obejmować zdarzenia związane z jej codziennym funkcjonowaniem. Co istotne, fakt, że dane zdarzenie występuje sporadycznie lub ma charakter nieregularny nie oznacza automatycznie, że powinno zostać wyłączone z wyniku operacyjnego. Jeżeli jest związane z działalnością przedsiębiorstwa, nadal powinno pozostać częścią tej kategorii.

Jak MSSF 18 definiuje działalność inwestycyjną?

Nowe zasady klasyfikacji przewidują odrębną kategorię działalności inwestycyjnej. Mogą znaleźć się w niej między innymi dochody i koszty z:

• inwestycji w jednostki stowarzyszone wycenione metodą praw własności,
• inwestycji we wspólne przedsięwzięcia wycenione metodą praw własności,
• niekonsolidowanych jednostek zależnych,
• środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych,
• aktywów generujących przepływy pieniężne indywidualnie i w dużej mierze niezależnie od innych zasobów jednostki.

Do działalności inwestycyjnej mogą być klasyfikowane m.in. dochody z odsetek od lokat bankowych, dywidendy oraz wyniki związane z aktywami generującymi przepływy pieniężne indywidualnie i w dużej mierze niezależnie od innych zasobów jednostki, takimi jak nieruchomości inwestycyjne (dochody z czynszów).

Działalność finansowania obejmie dochody i koszty związane z finansowaniem

W ramach nowej struktury rachunku wyników MSSF 18 wyodrębnia kategorię działalności finansowania. Obejmuje ona przede wszystkim dochody i koszty związane ze zobowiązaniami wynikającymi z pozyskania finansowania, takimi jak kredyty. Do tej kategorii mogą trafiać m.in.:

• koszty odsetek,
• skutki wyceny zobowiązań finansowych
• dochody i koszty z tytułu zaprzestania ujmowania zobowiązania.

Standard rozróżnia jednak zobowiązania związane z finansowaniem oraz pozostałe zobowiązania powstające w toku działalności jednostki. Dla pozostałych zobowiązań, do kategorii finasowania zalicza się dochody i koszty z tytułu odsetek, zaś pozostałe zmiany tych zobowiązań (np. zmiana szacunku kwoty zobowiązania) jest ujmowana w kategorii operacyjnej.

Dlatego w  przypadku zobowiązań nie wynikających z transakcji pozyskania finasowania konieczna będzie analiza zmian wartości  danej pozycji, ponieważ część kosztów lub dochodów może zostać przypisana do działalności operacyjnej.

Koncepcja określonej głównej działalności gospodarczej

Jednym z ważniejszych elementów MSSF18 jest koncepcja określonej głównej działalności gospodarczej. Jej prawidłowe określenie może wpływać na klasyfikację dochodów i kosztów. W pewnych sytuacjach pozycje, które zasadniczo należałyby do działalności inwestycyjnej lub finansowania zostaną ujęte w działalności operacyjnej.

Przykładem są podmioty, dla których wynajem nieruchomości inwestycyjnych stanowi element podstawowego modelu biznesowego. W takiej sytuacji związane z nimi określone dochody i koszty powinny zostać zaprezentowane w działalności operacyjnej.

Innym przykładem są banki, które ujmą w kategorii operacyjnej dochody i koszty z tytułu zobowiązań związanych z pozyskaniem finansowania, które zapewnia finasowanie klientom.

Co ważne, MSSF 18 nie określa sztywnych progów ilościowych pozwalających automatycznie uznać daną działalność za określoną główną działalność gospodarczą. Ocena powinna wynikać z faktów i okoliczności charakterystycznych dla konkretnej jednostki.

Obowiązkowe sumy cząstkowe zwiększą porównywalność wyników

MSSF 18 wprowadza obowiązek prezentacji zdefiniowanych przez standard sum cząstkowych:

• zysku z działalności operacyjnej,
• zysku przed finansowaniem i podatkiem dochodowym
• zysku lub straty.

Choć wiele organizacji prezentuje obecnie podobne miary wyników, brak jednolitych definicji utrudniał ich porównywanie.

Zmiana dotyczy logiki prezentacji, a nie tylko układu sprawozdania

MSSF 18 zmienia sposób myślenia o prezentacji wyników finansowych poprzez uporządkowanie zasad klasyfikacji dochodów i kosztów. Wprowadza bardziej spójne podejście do prezentacji wyników finansowych.

W praktyce oznacza to konieczność przeanalizowania, które elementy działalności powinny zostać przypisane do poszczególnych kategorii, a do tego konieczne jest prawidłowe określenie, czy jednostka posiada jedną z dwóch określonych głównych działalności gospodarczych.  Dzięki temu rachunek zysków i strat ma lepiej odzwierciedlać model biznesowy organizacji i zapewniać bardziej porównywalny obraz jej wyników.