NSA porządkuje porządkuje zasady stosowania zwolnienia z WHT dla dywidend 

Przebieg sprawy

Organy argumentowały, że spółka nie posiada lokalu, nie zatrudnia pracowników, nie może prowadzić działalności innej niż inwestycyjna, ale nie może też samodzielnie podejmować konkretnych decyzji alokacyjnych, które są obowiązkowo podejmowane przez zewnętrznego zarządcę. Spółka ponosi koszty administracyjne i z tytułu prowizji powiernika. Jednocześnie jej komplementariusz jest odpowiedzialny za kwestie administracyjne i zarządzanie funduszem oraz aktywami.”

WSA w Lublinie uchylił decyzje organów, uznając, że nie rozpoznano istoty sprawy w pełnym zakresie, szczególnie w zakresie zwolnienia podmiotowego z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. Jednocześnie sąd potwierdził jednak, że w pozostałym zakresie decyzja organów była prawidłowa, a przesłanka posiadania statusu rzeczywistego właściciela dywidendy nie została spełniona.

Wykładnia art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p.

Kluczowe znaczenie w sprawie miała wykładnia art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., dotyczącego zwolnienia z podatku dochodowego od dywidend. NSA stanął na stanowisku, że wykładnia językowa tego przepisu musi prowadzić do wniosku, że warunkiem skorzystania ze zwolnienia w nim opisanego nie jest posiadanie przez uzyskującego dochody z dywidendy statusu rzeczywistego właściciela, a zatem wszystkie wywody zaprezentowane przez skarżącą w tym zakresie są słuszne.

Podobne konkluzje wynikają z niedawnego wyroku NSA z dnia 28 października 2025 r. (sygn. II FSK 154/23, a także wyroków NSA z dnia 8 lutego 2023 r. (sygn. II FSK 1277/22), z dnia 9 października 2024 r. (sygn. II FSK 78/22) oraz z dnia 9 stycznia 2025 r. (sygn. II FSK 561/22).

NSA wskazał zatem, że sąd I instancji wadliwie zinterpretował treść art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p., wyprowadzając wnioski niemające oparcia w treści tego przepisu. Jednak ustalenia faktyczne dotyczące charakteru działalności spółki uznał za trafne.

Zastosowanie art. 22c u.p.d.o.p. – przesłanki sztuczności

W wyroku szczegółowo omówiono kryteria uznania działalności za sztuczną w rozumieniu art. 22c u.p.d.o.p. NSA przypomniał, że w orzecznictwie NSA wskazuje się, że weryfikując status danego podmiotu w zakresie rzeczywistego prowadzenia przez niego działalności gospodarczej należy wziąć pod uwagę takie czynniki jak: czy podmiot posiada własny majątek, czy posiada biuro w sensie materialnym, czy zatrudnia personel, czy opłaca rachunki związane z bieżącą działalnością (w tym za wynajem, prąd, media, telefony), czy zatrudnia osoby zarządzające z wystarczającym doświadczeniem i wiedzą w zakresie transakcji finansowych, czy posiada swój kapitał, który służy finansowaniu działalności, czy podejmuje samodzielnie i na własny rachunek czynności w obrocie gospodarczym, czy pomiędzy podmiotem a jego właścicielem nie zachodzą powiązania kapitałowe lub osobowe tego rodzaju, że podmiot taki można uznać za jedynie administratora dochodu.

Zdaniem NSA skarżący fundusz nie spełnia tego testu.

Sąd podkreślił, ze spółka nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w zakresie otrzymanych należności – otrzymane środki przekazuje inwestorom przy braku możliwości dalszej alokacji bądź alokuje w kolejną inwestycję, a po zakończeniu trwania funduszu i likwidacji inwestycji środki finansowe są przekazywane inwestorom. Spółka nie posiada odpowiedniego substratu majątkowo-osobowego –nie zatrudnia żadnych pracowników, nie posiada lokalu ani urządzeń służących do wykonywania działalności gospodarczej, ponosi przy tym tylko koszty administracyjne i z tytułu prowizji. Na sztuczność struktury, w jakiej spółka funkcjonuje, wskazują także powiązania osobowe pomiędzy spółkami w grupie.

W konsekwencji NSA uznał, że działalność spółki była sztuczna, a struktura została utworzona w celu optymalizacji podatkowej, co wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia z art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p.

Podsumowanie – implikacje dla praktyki podatkowej

Wyrok NSA II FSK 674/25 wyznacza standardy wykładni art. 22 ust. 4 i art. 22c u.p.d.o.p. dla zwolnienia z podatku od dywidend:

• Zwolnienie dywidendowe z art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p. ma charakter formalny i żadna dodatkowa przesłanka „beneficial owner” nie wynika z samej treści przepisu. Jeżeli podatnik spełnia ustawowe warunki (m.in. siedziba/zarząd płatnika w Polsce, odbiorca dywidendy opodatkowany od całości dochodów w UE/EOG, bezpośrednie posiadanie co najmniej 10% udziałów, brak zwolnienia całościowego dochodów), to co do zasady może korzystać ze zwolnienia.
• Jednocześnie, niezależnie od formalnego spełnienia przesłanek art. 22 ust. 4, zastosowanie znajdzie art. 22c u.p.d.o.p., jeżeli struktura podatnika ma charakter sztuczny (brak substratu majątkowo-osobowego, brak realnej samodzielności, funkcja pośrednika). W takiej sytuacji zwolnienie nie przysługuje, co NSA wyraźnie potwierdził w tej sprawie.

Innymi słowy, wyrok NSA II FSK 674/25 ma podwójny wymiar praktyczny: potwierdza, że art. 22 ust. 4 u.p.d.o.p. nie zawiera wprost warunku „beneficial owner”, ale jednocześnie wzmacnia stosowanie art. 22c u.p.d.o.p. tam, gdzie struktura podatnika jest sztuczna. W rezultacie samo spełnienie formalnych przesłanek zwolnienia nie wystarczy, jeśli brak jest realnej substancji gospodarczej i samodzielności ekonomicznej.

Wnioski i rekomendacje dla podatników wypłacających i otrzymujących dywidendy

Podmioty otrzymujące dywidendy powinny zatem  dokumentować rzeczywistą działalność gospodarczą i substancję operacyjną zgodnie z kryteriami wskazanymi przez NSA (majątek, biuro, personel, koszty operacyjne, samodzielność decyzyjna i ryzyko, własny kapitał), aby nie narazić się na odmowę zwolnienia na podstawie art. 22c u.p.d.o.p.

Co więcej, sruktury z elementami offshore (np. udział komandytariusza z jurysdykcji nieobjętej umową o unikaniu podwójnego opodatkowania) są pod szczególną lupą organów.

Po stronie płatników WHT warto stosować procedury należytej staranności, które obejmują nie tylko weryfikację formalnych warunków art. 22 ust. 4, lecz także przesłanki antyabuzywne – aby ograniczyć ryzyko sporu o zwrot nadpłaty i odpowiedzialność płatnika.

Współautorem tekstu jest Joannna Piskorz-Roy, Senior w Zespole Podatków Międzynarodowych, EY Polska