Wyzwania operacyjne w łańcuchach dostaw
Dla wielu organizacji najtrudniejszym etapem jest operacjonalizacja. Mapowanie przepływów produktów, porządkowanie danych podstawowych i zapewnienie identyfikowalności każdego surowca aż do działki pochodzenia okazuje się znacznie bardziej złożone, niż początkowo zakładano. Kluczowym elementem jest powiązanie przepływów produktów z kodami Systemu Zharmonizowanego (HS), ponieważ EUDR odwołuje się wyłącznie do tej klasyfikacji. W praktyce jednak kody HS często nie odpowiadają wewnętrznym kodom materiałowym, a dane dostawców bywają rozproszone i niespójne.
Zapewnienie identyfikowalności wymaga intensywnej współpracy z dostawcami — ustrukturyzowanej komunikacji, procesów naprawczych oraz odpowiednich zobowiązań kontraktowych, w tym obowiązku udostępniania dokumentacji organom celnym i właściwym organom krajowym. Wdrożenie EUDR wymaga także ścisłej koordynacji między działami: zakupów, łańcucha dostaw, podatków i ceł, produkcji, sprzedaży, prawa, zrównoważonego rozwoju oraz IT.
Technologia jako klucz do skalowalności
W obliczu złożoności regulacji technologia staje się niezbędnym narzędziem. Firmy odchodzą od rozwiązań punktowych na rzecz zintegrowanych platform, które konsolidują dane, automatyzują procesy i łączą systemy ERP z unijnym systemem TRACES, przez który składane są oświadczenia o należytej staranności (DDS).
Wymiar celny i podatkowy
Z perspektywy celnej, DDS musi zostać złożony w systemie TRACES przed dopuszczeniem towaru do swobodnego obrotu, co oznacza, że odprawa celna staje się bezpośrednim punktem kontroli zgodności. Stanowi to wyzwanie szczególnie dla firm działających w modelu just-in-time lub importujących duże wolumeny przez wiele punktów wejścia do UE.
Otwarte pozostają kwestie dotyczące reimportu towarów oraz produktów wytworzonych z komponentów wcześniej dopuszczonych do obrotu w UE. Zmieniony tekst EUDR zniósł obowiązek tworzenia DDS przy eksporcie, co utrudnia dokumentowanie wcześniejszego wprowadzenia na rynek UE. Branża dyskutuje m.in. nad wykorzystaniem istniejących numerów referencyjnych DDS.
Z perspektywy podatkowej, wdrożenie EUDR wpływa na strukturę łańcuchów dostaw i alokację funkcji między podmiotami grupy. Konieczne jest ustalenie, które podmioty wykonują zadania związane z EUDR i jak te role wpisują się w modele cen transferowych, VAT oraz dokumentację handlową. W konsekwencji, może być wymagane sporządzenie nowych lub zmiana istniejących umów.
Perspektywy
EUDR to więcej niż obowiązek regulacyjny — zmienia sposób, w jaki firmy rozumieją swoje łańcuchy dostaw, zarządzają ryzykiem i współpracują z dostawcami. Organizacje, które wcześnie zainwestują w solidne procesy i technologie wspierające, będą w najlepszej pozycji, by sprostać wymaganiom regulatorów i klientów. Kluczowe jest także powiązanie działań związanych z EUDR z szerszymi ramami należytej staranności, takimi jak dyrektywa CS3D i dyrektywa CSRD, co pozwoli ograniczyć dublowanie wysiłków i wzmocnić zarządzanie ryzykiem w skali całego przedsiębiorstwa.