Stanowisko WSA
WSA nie podzielił stanowiska organu. Sąd wskazał, że skoro sam organ przyjmuje, iż ograniczony obowiązek podatkowy powstaje dopiero z upływem 12 miesięcy prowadzenia prac, to nie można jednocześnie twierdzić, że obowiązek zapłaty podatku istniał już wcześniej. W ocenie sądu obowiązek uiszczenia podatku nie może powstać za okres, w którym ograniczony obowiązek podatkowy jeszcze nie istniał.
W uzasadnieniu sąd zaakcentował sekwencję konstrukcyjną prawa podatkowego: najpierw musi zaistnieć obowiązek podatkowy, następnie może dojść do jego konkretyzacji w postaci zobowiązania podatkowego, a dopiero w dalszej kolejności może powstać obowiązek zapłaty podatku.
Z tego względu, zdaniem WSA Gliwicach, pierwsza zaliczka na CIT powinna zostać zapłacona w terminie właściwym dla miesiąca, w którym upłynęło 12 miesięcy od rozpoczęcia prac budowlanych i powinna objąć dochód osiągnięty od dnia rozpoczęcia tych prac do końca tego miesiąca. Analogicznie, pierwsze zeznanie CIT-8 powinno objąć okres od dnia rozpoczęcia prac budowlanych w Polsce do końca danego roku podatkowego.
Znaczenie wyroku
Wyrok ma istotne znaczenie praktyczne dla nierezydentów realizujących w Polsce projekty budowlano-montażowe. Nie tyle stanowi przełom w rozumieniu samego zakładu budowlanego, ile porządkuje praktykę rozliczeń CIT poprzez wyraźne rozdzielenie retrospektywnego zakresu dochodu zakładu od prospektywnego obowiązku zapłaty zaliczek.
Najważniejszy wniosek z orzeczenia jest taki, że retrospektywne przypisanie dochodu do zakładu nie oznacza automatycznie retrospektywnego obowiązku zapłaty zaliczek. Oznacza to, że po przekroczeniu 12-miesięcznego progu podatnik powinien objąć rozliczeniem dochód osiągnięty od początku realizacji prac, ale nie jest zobowiązany do zapłaty „zaległych” zaliczek za wcześniejsze miesiące ani odsetek za zwłokę z tego tytułu.
Wyrok nie przesądza na nowo ogólnych zasad dotyczących samego istnienia zakładu budowlanego, lecz koncentruje się na praktycznych konsekwencjach jego powstania dla rozliczeń CIT. W tym zakresie stanowi istotny argument przeciwko podejściu, zgodnie z którym samo późniejsze ukonstytuowanie się zakładu miałoby automatycznie prowadzić do wstecznego powstania zaległości podatkowych.
Na moment publikacji niniejszego opracowania orzeczenie jest nieprawomocne.
Współautorami tekstu są: Piotr Fałdziński oraz Kamil Kmak, Zespół Podatków Międzynarodowych, EY Polska