Reforma PIP wejdzie w życie 7 lipca 2026 r. Na co powinny przygotować się firmy?

Kontrole w nowym wydaniu

Nowelizacja wprowadza możliwość prowadzenia kontroli oraz czynności kontrolnych w formie zdalnej, w tym:

• przeprowadzania transmisji online umożliwiającej kontrolę dokumentów, wysłuchanie strony oraz przesłuchanie podmiotu kontrolowanego,
• elektroniczny obieg dokumentów, protokołów i decyzji.

Prostsze rozliczenia składkowe

Ustawa porządkuje kwestie rozliczeń z ZUS w przypadku reklasyfikacji umów:

• składki opłacone z tytułu umów cywilnoprawnych zaliczane są na poczet składek należnych z tytułu umowy o pracę
• co do zasady datą zawarcia umowy o pracę jest data decyzji PIP
• decyzja staje się wykonalna po upływie terminu na odwołanie, prawomocnym orzeczeniu albo nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności

Wyjątek: Jeżeli w toku kontroli dojdzie do rozwiązania umowy lub jej wygaśnięcia z inicjatywy pracodawcy, datą zawarcia umowy o pracę jest data rozpoczęcia kontroli.

Więcej współpracy między instytucjami

PIP, ZUS i KAS zacieśniają współpracę – powołany zostanie międzyinstytucjonalny zespół zadaniowy ds. oceny ryzyka, którego celem jest zwiększenie skuteczności kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.

Interpretacje, które dają ochronę

Nowością jest możliwość uzyskania indywidualnej interpretacji Głównego Inspektora Pracy dotyczącej kwalifikacji stosunku prawnego jako stosunku pracy. Opłata za złożenie wniosku wynosi 40 zł.  Interpretacja jest wydawana w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie do sądu okręgowego na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego.

Interpretacja indywidualna co do zasady wiąże organy Państwowej Inspekcji Pracy, nie wyłącza jednak możliwości przeprowadzenia kontroli, jeżeli ustalony w jej toku stan faktyczny różni się od opisanego we wniosku.  Zastosowanie się do interpretacji zapewnia ochronę przed sankcjami administracyjnymi, finansowymi i karami w zakresie objętym interpretacją.

12 miesięcy na uporządkowanie sytuacji

Ustawodawca przewidział 12-miesięczny okres dostosowawczy. Pracodawcy, którzy w tym czasie dobrowolnie przekształcą umowy cywilnoprawne noszące znamiona etatu w umowy o pracę, unikną odpowiedzialności wykroczeniowej na gruncie Kodeksu pracy.

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Ustawa, co do zasady, wejdzie w życie 7 lipca 2026 r. 

Ustawa zostanie objęta kontrolą następczą Trybunału Konstytucyjnego, co nie wstrzymuje jej wejścia w życie ani obowiązywania przepisów.