Kolejne zmiany dla pracodawców zatrudniających obywateli Ukrainy w Polsce

• Obywatele Ukrainy, którzy od 24 lutego 2022 roku otrzymali PESEL UKR na podstawie oświadczenia, tj. bez okazania paszportu, zobowiązani będą do potwierdzenia swojej tożsamości w dowolnym organie gminy na podstawie ważnego dokumentu podróży do dnia 31 sierpnia 2026 r. Po tej dacie status UKR zostanie zmieniony na status NUE i osoba ta będzie musiała uzyskać nową podstawą pobytu w Polsce.

• Beneficjentom ochrony czasowej nie będzie wydawane papierowe zaświadczenie o korzystaniu z ochrony – dokumentem potwierdzającym ochronę pozostanie aplikacja Diia.pl, która w dalszym ciągu będzie dokumentem pobytowym umożliwiającym wielokrotne przekraczanie granic Schengen i legalny pobyt w Polsce w ramach ochrony czasowej.

• Status beneficjenta ochrony czasowej ob. Ukrainy utraci w przypadku pobytu poza Polską przez ponad 30 dni, uzyskania ochrony w innym kraju UE lub uzyskanie innego tytułu pobytowego – np. zezwolenia na pobyt czasowy.

• Beneficjent ochrony czasowej w dalszym ciągu będzie mógł ubiegać się o zezwolenie na pobyt czasowy w Polsce w celu wykonywania pracy, wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, prowadzenia działalności gospodarczej, łączenia rodzin oraz pobytu z obywatelem RP. Po wejściu w życie systemu MOS 2.0 będzie mógł także ubiegać się o zezwolenie pobytowe CUKR na uproszczonych zasadach, o ile spełni określone warunki.

• Spodziewana data uruchomienia MOS 2.0 to pierwsza połowa kwietnia 2026 a składanie wniosków o kartę pobytu CUKR ma być możliwe w drugiej połowie kwietnia 2026.

• Kontynuacja pracy na powiadomieniu złożonym do 4 marca 2026:
  - Powiadomienie złożone przed dniem wejścia w życie ustawy (potencjalnie do 4 marca 2026 r. włącznie) umożliwia dalsze powierzanie pracy po tej dacie, na warunkach wskazanych w powiadomieniu, każdemu legalnie przebywającemu w Polsce ob. Ukrainy, nie tylko beneficjentowi ochrony czasowej)

• Zatrudnianie osób bez ochrony czasowej od 5 marca 2026:
  - Obywatele Ukrainy legalnie przebywający w Polsce, którzy nie korzystają z ochrony czasowej, będą mogli podejmować pracę na podstawie powiadomień jeszcze przez 3 lata od wejścia w życie ustawy.
  - Regulacje dotyczące tego mechanizmu zostaną przeniesione ze specustawy ukraińskiej do ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom.

• Zatrudnianie beneficjentów ochrony czasowej od 5 marca 2026:
  - Beneficjenci zatrudniani od 5 marca 2026 będą mogli korzystać z powiadomień do 4 marca 2027, a następnie do 4 marca 2029 – jako osoby niebędące już beneficjentami, o ile ich pobyt będzie legalny.

• Sankcje za brak powiadomienia:
  Za niedopełnienie obowiązku złożenia powiadomienia grozić ma grzywna od 1000 zł do 3000 zł. Wykroczenie to nie będzie traktowane jako powierzenie nielegalnej pracy cudzoziemcowi.

• Prawo do zakładania i prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej od 5 marca 2026 roku będą mieli wyłącznie beneficjenci ochrony czasowej, a nie, jak dotychczas, wszyscy legalnie przebywający w Polsce obywatele Ukrainy posiadający PESEL.

• Działalność gospodarcza założona i prowadzona przez obywateli Ukrainy przed 5 marca 2026 roku może być legalnie kontynuowana po tej dacie w poszanowaniu praw nabytych.

• Spoczywanie (zawieszenie) terminów załatwiania przez wojewodów spraw pobytowych wszystkich cudzoziemców zostanie przedłużone do 4 marca 2027 roku. Dotyczy to postępowań w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego UE, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę lub zmiany zezwolenia pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, a także cofnięcia zezwolenia pobytowego. 

Jak EY Polska może pomóc Twojej firmie przygotować się na możliwe zmiany w zasadach legalności pobytu i pracy obywateli Ukrainy?

• Przeprowadzić audyt statusów UKR i terminów ważności dokumentów pobytowych obywateli Ukrainy
• Zweryfikować, kto z pracowników ma PESEL UKR „z oświadczenia” i pomóc takim pracownikom w terminowym dopełnieniu obowiązku potwierdzenia tożsamości
• Przygotować instrukcje dotyczące monitorowania statusów pobytowych i legalności pracy obywateli Ukrainy i innych cudzoziemców zatrudnionych w firmie.