Kalendarium migracyjne

II kwartał 2026 r. – projekt wprowadzenia „milczącej zgody” w postępowaniach pobytowych (UD408)

W II kwartale 2026 r. planowane jest przyjęcie przez Radę Ministrów projektu nowelizacji ustawy o cudzoziemcach (UD408), który wprowadza instytucję tzw. milczącego załatwienia sprawy w wybranych postępowaniach o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Mechanizm ten polega na tym, że brak decyzji wojewody w ustawowym terminie będzie oznaczał pozytywne zakończenie sprawy. Termin 60 dni ma być liczony od dnia złożenia kompletnego wniosku lub uzupełnienia braków formalnych. W tym czasie organ prowadzi standardowe czynności, w tym weryfikację bezpieczeństwa. Jeśli w terminie nie zostanie wydana decyzja, zezwolenie będzie uznane za udzielone „milcząco”, o ile nie wystąpią przesłanki wyłączające, takie jak wpis do SIS lub zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Rozwiązanie obejmie wyłącznie obywateli wybranych państw trzecich o niskim ryzyku migracyjnym, korzystających z ruchu bezwizowego do UE, a jego zakres ograniczy się do postępowań prowadzonych w I instancji przed wojewodą. W przypadku gdy weryfikacja bezpieczeństwa nie zostanie zakończona przed upływem 60 dni, będzie ona kontynuowana po „milczącym” zakończeniu sprawy. Do czasu jej pozytywnego wyniku cudzoziemiec nie otrzyma karty pobytu. Jeżeli później zostaną ujawnione negatywne przesłanki, wojewoda będzie mógł cofnąć zezwolenie ze skutkiem natychmiastowym. Dodatkowo, jeśli obowiązek osobistego stawiennictwa nie zostanie spełniony przed upływem terminu, będzie musiał zostać zrealizowany po jego upływie, pod rygorem wygaśnięcia milczącej zgody.

Z punktu widzenia praktycznego mechanizm ten może zwiększyć przewidywalność i ograniczyć czas oczekiwania na rozstrzygnięcie – zwłaszcza w sytuacjach bezczynności organu. Ułatwi to planowanie pobytu i pracy oraz zmniejszy potrzebę korzystania z krótkoterminowych form wjazdu (wizy, ruch bezwizowy). Jednocześnie rozwiązanie nie gwarantuje pełnej stabilności statusu od razu po upływie 60 dni – brak karty pobytu do czasu zakończenia kontroli oraz możliwość późniejszego cofnięcia zezwolenia oznaczają, że sytuacja cudzoziemca pozostaje warunkowa. Ze względu na ograniczony zakres podmiotowy, wpływ regulacji będzie dotyczyć wybranej grupy cudzoziemców, a nie większości postępowań prowadzonych przez wojewodów.

12 maja 2026 r. – Projekt ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach (UD408 – MSWiA)

12 maja 2026 r. projekt ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach (UD408) został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Projekt znajduje się na etapie założeń, nie opublikowano jeszcze tekstu ustawy. Zgodnie z informacjami zawartymi we wpisie do wykazu, planowane przyjęcie projektu przez Radę Ministrów przewidziano na II kwartał 2026 r. Projekt zakłada wprowadzenie do ustawy o cudzoziemcach mechanizmu tzw. milczącego zakończenia postępowania w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy, w oparciu o art. 122a Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z założeniami, jeżeli wojewoda nie rozstrzygnie sprawy w terminie 60 dni, zezwolenie na pobyt czasowy będzie uznawane za udzielone z mocy prawa. Mechanizm ten ma mieć charakter selektywny i obejmować wyłącznie obywateli państw trzecich korzystających z ruchu bezwizowego w Unii Europejskiej, uznanych przez rząd za niskiego ryzyka migracyjnego i bezpieczeństwa. Wykaz państw objętych nowym rozwiązaniem ma zostać określony w rozporządzeniu Rady Ministrów, wydanym na podstawie delegacji ustawowej. Jednocześnie projekt przewiduje wyłączenia – milczące zakończenie postępowania nie nastąpi m.in. w przypadku wpisu cudzoziemca do Systemu Informacyjnego Schengen (SIS), do wykazu cudzoziemców, których pobyt w Polsce jest niepożądany, ani w razie negatywnych ustaleń dotyczących bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Założenia projektu przewidują również, że sprawdzenia bezpieczeństwa mogą być kontynuowane po milczącym zakończeniu postępowania. W przypadku ujawnienia zagrożenia wojewoda będzie mógł cofnąć zezwolenie, przy czym decyzja cofająca ma być natychmiast wykonalna. Do czasu zakończenia sprawdzeń cudzoziemiec nie otrzyma karty pobytu, mimo formalnego udzielenia zezwolenia. Mechanizm ma dotyczyć wyłącznie postępowań prowadzonych w I instancji przed wojewodą; postępowania odwoławcze pozostają poza jego zakresem. Z założeń wynika, że projekt ma na celu przyspieszenie obsługi wybranych spraw pobytowych oraz zwiększenie atrakcyjności Polski dla inwestorów i wysoko wykwalifikowanych cudzoziemców, przy jednoczesnym zachowaniu instrumentów kontroli migracyjnej i bezpieczeństwa państwa.

Będziemy informować Państwa o dalszych postępach prac legislacyjnych.

4 maja 2026 r. – uruchomienie procedury CUKR w systemie MOS 2.0

4 maja uruchomiono możliwość składania wniosków CUKR w systemie MOS. Procedura dotyczy wniosku o wydanie karty pobytu obywatelowi Ukrainy na podstawie przepisów ustawy pomocowej i jest skierowana do osób, które wcześniej korzystały z ochrony czasowej (status UKR). Wniosek funkcjonuje jako odrębna usługa online w portalu MOS i stanowi osobny formularz, niezależny od standardowych postępowań o zezwolenie na pobyt czasowy lub stały. 

Złożenie wniosku CUKR odbywa się w ramach określonej ścieżki w portalu MOS. Kluczowym etapem jest weryfikacja uprawnień do skorzystania z procedury, oparta na danych znajdujących się w rejestrach administracyjnych. Po pozytywnej weryfikacji wnioskodawca przechodzi przez kolejne sekcje formularza, obejmujące m.in. oświadczenia i pouczenia, dane osobowe, informacje o dokumencie podróży, miejscu pobytu w Polsce, kwestie karalności oraz wybór organu właściwego, dodanie fotografii i wymaganych załączników. System prowadzi użytkownika krok po kroku i sygnalizuje braki w polach obowiązkowych. 

Procedura ma charakter w pełni elektroniczny, jednak jej poprawne przejście wymaga wcześniejszego przygotowania kompletu danych i plików. W szczególności konieczne jest posiadanie aktualnego dokumentu podróży, fotografii spełniającej określone wymagania techniczne, a także skanów zrealizowanych opłat za zezwolenie oraz za wydanie karty pobytu, które należy dołączyć jako załączniki do wniosku. Formularz przewiduje również złożenie formalnych oświadczeń, w tym dotyczących karalności. 

14 kwietnia 2026 r. - Opublikowano planowane zmiany w zasadach powierzania pracy cudzoziemcom (projekt UD396)

Opublikowano projekt ustawy UD396, który przewiduje nowelizację przepisów regulujących dostęp cudzoziemców do polskiego rynku pracy. Projekt jest odpowiedzią na pierwsze doświadczenia ze stosowania ustawy z 20 marca 2025 r. i ma na celu jednocześnie uszczelnienie systemu oraz wprowadzenie selektywnych ułatwień.

Najważniejsze założenia projektu:

• planowane jest zawężenie dostępu do priorytetowego rozpatrywania spraw o zezwolenia na pracę i wizy poprzez wprowadzenie progu inwestycyjnego 100 mln PLN dla inwestycji realizowanych w Polskiej Strefie Inwestycji;
• projekt przewiduje podstawę prawną do zwolnienia obywateli wybranych państw wysoko rozwiniętych z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, przy jednoczesnym obowiązku elektronicznego powiadomienia o powierzeniu pracy i warunkach jej wykonywania;
• na obecnym etapie zwolnienie może potencjalnie dotyczyć obywateli Australii, Kanady, Japonii, Republiki Korei, Nowej Zelandii, Singapuru, USA, Wielkiej Brytanii oraz Tajwanu, przy czym jego zastosowanie będzie uzależnione od spełnienia określonych warunków brzegowych, które mają zostać doprecyzowane w aktach wykonawczych;
• mechanizm powiadomień ma zostać rozszerzony na inne kategorie cudzoziemców pracujących bez zezwoleń, co umożliwi pełniejsze monitorowanie rynku pracy;
• projekt obejmuje również zmiany doprecyzowujące i porządkujące, mające na celu ograniczenie rozbieżności interpretacyjnych.

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów: III kwartał 2026 r.

Pracodawcy zatrudniający cudzoziemców powinni już teraz analizować wpływ projektowanych zmian na modele zatrudnienia, w szczególności w zakresie korzystania z procedur priorytetowych oraz zwolnień z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę, a także przygotować się na rozszerzone obowiązki informacyjne i compliance.

10 kwietnia 2026 r.  - EES, CUKR i MOS 2.0

1. Uruchomienie systemu Entry/Exit (EES)

System Entry/Exit (EES) — ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2226 — 10 kwietnia 2026 r. wchodzi w życie na granicach zewnętrznych strefy Schengen.

EES zastępuje dotychczasowe stemplowanie dokumentów podróży elektroniczną rejestracją danych obywateli państw trzecich przyjeżdżających na pobyt krótkoterminowy (do 90/180 dni). System gromadzi dane identyfikacyjne, dane dokumentu podróży oraz dane biometryczne (wizerunek twarzy, odciski palców).

Ze względu na stopień złożoności wdrożenia, system uruchamiany był w modelu progresywnym przez okres 180 dni — od pierwszych przejść granicznych do pełnego objęcia wszystkich granic zewnętrznych UE. W Polsce wdrożenie nadzoruje Komendant Główny Straży Granicznej jako Krajowa Jednostka EES.

Podstawa prawna: Rozporządzenie (UE) 2017/2226 | Ustawa z dnia 18 października 2024 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Wjazdu/Wyjazdu (Dz.U. 2024 poz. 1688)

Link: Podróże do Europy

2. MOS 2.0: data startu potwierdzona. 27 kwietnia 2026 r.

10 kwietnia 2026 r. w Monitorze Polskim opublikowano Komunikat MSWiA, który formalnie wskazuje 27 kwietnia 2026 r. jako datę uruchomienia MOS 2.0, nowego modelu elektronicznego składania wniosków pobytowych.

To ważny moment dla firm zatrudniających cudzoziemców, ponieważ MOS 2.0 oznacza nie tylko zmianę narzędzia, lecz przede wszystkim zmianę organizacyjną w prowadzeniu spraw pobytowych.

MOS 2.0 przenosi wejście do postępowania do środowiska cyfrowego. Dalszy bieg sprawy pozostaje klasyczny: wezwania urzędu, osobiste stawiennictwo, decyzje doręczane poza systemem. Kluczowa zmiana polega na tym, że wnioski objęte nowym modelem będą musiały zostać złożone elektronicznie. Złożenie ich inną ścieżką będzie skutkowało pozostawieniem sprawy bez rozpoznania.

Z perspektywy pracodawców szczególnego znaczenia nabierają kwestie operacyjne: – gotowość pracowników do logowania przez login.gov.pl i korzystania z podpisu elektronicznego,
– jakość przygotowania dokumentów i załączników,
– sprawna obsługa załącznika pracodawcy, bez którego system zablokuje złożenie wniosku,
– brak możliwości korekty wniosku po jego wysłaniu, co przenosi ciężar na wcześniejszą kontrolę jakości,
– jasne rozróżnianie spraw objętych MOS 2.0 i tych, które pozostaną poza systemem.

Dla wielu organizacji MOS 2.0 stanie się sprawdzianem dojrzałości procesów HR i Global Mobility. Dobrze przygotowane firmy zyskają większą przewidywalność i lepszą kontrolę ryzyk związanych z legalnością pobytu i pracy cudzoziemców.

MOS 2.0 nie jest tylko zmianą technologiczną. To zmiana modelu działania.

3. CUKR od 4 maja 2026 roku

Od 4 maja 2026 r. uruchomiona zostanie procedura uzyskania karty pobytu z oznaczeniem CUKR – szczególnego, jednorazowego zezwolenia na pobyt czasowy dla obywateli Ukrainy posiadających status PESEL UKR. CUKR stanowi rozwiązanie przejściowe po wygaśnięciu przepisów dotyczących ochrony czasowej.

Zezwolenie CUKR udzielane jest na okres do 3 lat i po jego uzyskaniu pracownik podlega ogólnym zasadom pobytu i pracy w Polsce, analogicznie do innych posiadaczy zezwoleń na pobyt czasowy. Procedura ma charakter uproszczony i nie wymaga wskazywania celu pobytu ani uzyskiwania dodatkowych zezwoleń związanych z zatrudnieniem.

Wnioski składane są wyłącznie elektronicznie poprzez system MOS 2.0, co znacząco zmienia dotychczasowy model obsługi spraw imigracyjnych. Po wydaniu karty CUKR wygasa status ochrony czasowej UKR, co oznacza trwałą zmianę podstawy legalnego pobytu pracownika.

Kto kwalifikuje się do CUKR – kluczowe warunki

O kartę pobytu CUKR może ubiegać się obywatel Ukrainy, który spełnia łącznie następujące kryteria ustawowe:

• posiadał status PESEL UKR nieprzerwanie przez co najmniej 365 dni,
• posiadał status UKR w dniu 4 czerwca 2025 r
• posiada status UKR w dniu składania wniosku,

Procedura ma charakter jednorazowy – każdy cudzoziemiec może skorzystać z niej tylko raz. Niespełnienie warunków lub brak złożenia wniosku w przewidzianym terminie skutkuje brakiem możliwości uzyskania CUKR w przyszłości. 

Znaczenie dla HR i Global Mobility

• CUKR jest rozwiązaniem jednorazowym – brak złożenia wniosku przez uprawnionego pracownika w przewidzianym terminie może skutkować utratą tej ścieżki legalizacji pobytu.
• Pracodawcy powinni zidentyfikować pracowników objętych statusem UKR oraz ocenić ich kwalifikację do CUKR z odpowiednim wyprzedzeniem.
• Uzyskanie CUKR zapewnia ciągłość legalnego pobytu i pracy w horyzoncie średnioterminowym (2026–2029), co ma istotne znaczenie dla planowania zatrudnienia i mobilności.
• Brak działań może wymagać wdrożenia alternatywnych i bardziej sformalizowanych tytułów pobytowych, obciążonych dodatkowymi ryzykami i kosztami.

5 marca

Weszła w życie ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2026 poz. 203). Ustawa została ogłoszona 24 lutego 2026 r. i oznacza przejście od nadzwyczajnych, „specustawowych” rozwiązań do modelu systemowego, w którym ochrona czasowa ma być uregulowana przede wszystkim w przepisach o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Najważniejsze zmiany z perspektywy legalności pobytu i pracy obywateli Ukrainy w Polsce obejmują w szczególności:

• włączenie ochrony czasowej dla obywateli Ukrainy do reżimu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz utrzymanie jej — zgodnie z decyzjami na poziomie UE — do 4 marca 2027 r.;
• kontynuację przedłużeń ważności dokumentów (m.in. wiz i zezwoleń na pobyt) oraz uprawnień pobytowych, których ważność upływała po 24 lutego 2022 r. — do 4 marca 2027 r.;
• nałożenie na obywateli Ukrainy wjeżdżających do Polski po 5 marca 2026 r. obowiązku uzyskania numeru PESEL ze statusem UKR w terminie 30 dni od przekroczenia granicy — brak spełnienia tego warunku ma skutkować brakiem objęcia ochroną czasową; jednocześnie osoby posiadające PESEL UKR przed tą datą nie muszą go odnawiać;
• wprowadzenie obowiązku potwierdzenia tożsamości (na podstawie ważnego dokumentu podróży) przez osoby, które uzyskały PESEL UKR na podstawie oświadczenia bez okazania paszportu — do 31 sierpnia 2026 r.; po tej dacie status UKR ma zostać zmieniony na status NUE, co w praktyce wymusi pozyskanie innej podstawy pobytu;
• utrzymanie aplikacji Diia.pl jako dokumentu potwierdzającego korzystanie z ochrony czasowej; jednocześnie wskazano, że status ochrony czasowej może zostać utracony m.in. w razie pobytu poza Polską przez ponad 30 dni, uzyskania ochrony w innym państwie UE lub uzyskania innego tytułu pobytowego;
• utrzymanie obowiązku powiadomienia o podjęciu pracy przez obywatela Ukrainy, przy czym od 5 marca 2026 r. mechanizm ten funkcjonuje już nie na podstawie specustawy ukraińskiej, lecz w ramach ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom; możliwość korzystania z powiadomień obejmuje zarówno beneficjentów ochrony czasowej, jak i obywateli Ukrainy niekorzystających z ochrony czasowej — w zakresie i przez okres przewidziany w przepisach przejściowych.

Z perspektywy pracodawców, zmiany wymagają przede wszystkim uporządkowania wewnętrznych procesów w zakresie weryfikacji statusu pobytowego pracowników–obywateli Ukrainy (w tym terminów i warunków utrzymania statusu UKR), aktualizacji check-list onboardingowych (zwłaszcza dla osób przyjeżdżających po 5 marca 2026 r.) oraz zaplanowania komunikacji do pracowników dotyczącej obowiązków identyfikacyjnych i ryzyk związanych z podróżami zagranicznymi.

1 grudnia

Od 1 grudnia 2025 r. weszły w życie nowe rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które kompleksowo zmieniają zasady zatrudniania cudzoziemców w Polsce. Pakiet regulacji obejmuje pięć kluczowych obszarów: listę państw objętych procedurą oświadczeniową, katalog wyjątków od obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę, wysokość opłat, wymagania dokumentacyjne – w tym nowy formularz wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy – oraz katalog działalności objętych zezwoleniem sezonowym. Wszystkie te zmiany mają istotne znaczenie dla pracodawców i cudzoziemców.

Pierwsza zmiana dotyczy listy państw objętych procedurą oświadczeniową. Od grudnia uproszczona procedura powierzenia pracy cudzoziemcowi jest dostępna wyłącznie dla obywateli Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy. Gruzja została z tej listy usunięta, co oznacza, że jej obywatele muszą korzystać z pełnej procedury uzyskania zezwolenia na pracę lub pobyt i pracę. Przewidziano przepisy przejściowe – oświadczenia dla Gruzinów wpisane do ewidencji przed 1 grudnia pozostają ważne do końca okresu obowiązywania.

Drugą istotną zmianą jest rozszerzenie katalogu sytuacji, w których cudzoziemcy mogą pracować bez zezwolenia. Dotyczy to m.in. uczestników programów UE lub międzynarodowych, nauczycieli języków obcych w akredytowanych placówkach oraz osób wykonujących zawody medyczne z odpowiednimi uprawnieniami. Szczególną uwagę należy zwrócić na studentów studiów stacjonarnych – pełne prawo do pracy bez zezwolenia mają tylko osoby studiujące na uczelniach zatwierdzonych przez MSWiA. Studenci uczelni niezatwierdzonych mogą korzystać z tego uprawnienia jedynie do 30 czerwca 2026 r., co w praktyce oznacza konieczność weryfikacji statusu uczelni w rejestrze MSWiA.

Znaczący wpływ na budżety firm będzie miała zmiana wysokości opłat za legalizację pracy. W większości przypadków wzrost wynosi aż 400%. Opłata za oświadczenie o powierzeniu pracy wzrosła z 100 zł do 400 zł, zezwolenie na pracę powyżej 3 miesięcy kosztuje 400 zł, a delegowanie cudzoziemca – 800 zł. To wymaga od pracodawców uwzględnienia nowych kosztów w planowaniu zatrudnienia i budżetach HR.

Rozporządzenia wprowadzają również nowe obowiązki formalne, w tym stosowanie nowego formularza wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wydanego przez MSWiA. Pojawiły się także nowe wzory oświadczeń dotyczące karalności i posiadania środków finansowych.

Ostatnia zmiana dotyczy działalności objętych zezwoleniem sezonowym – rozporządzenie precyzuje katalog branż, w których możliwe jest zatrudnienie cudzoziemców na podstawie zezwolenia sezonowego, m.in. w rolnictwie, ogrodnictwie i turystyce.

Podsumowując, zmiany wymagają od pracodawców dostosowania procesów HR, weryfikacji statusu uczelni, przygotowania nowych dokumentów oraz uwzględnienia znacznie wyższych kosztów legalizacji pracy. Okres przejściowy dotyczy jedynie spraw wszczętych przed 1 grudnia – nowe wnioski muszą spełniać zaktualizowane wymagania.

17 października 

Sejm uchwalił projekt nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, której kluczowym elementem jest wdrożenie Modułu Obsługi Spraw (MOS 2.0) – systemu do elektronicznej obsługi postępowań pobytowych.

Główne założenia projektu:

• Obowiązkowe składanie wniosków online przez system MOS (z wyjątkami dla niektórych kategorii pobytów np. zezwolenie na pobyt ICT, zezwolenie na pobyt w celu połączenia z rodziną gdy wniosek dotyczy cudzoziemca przebywającego poza granicami RP).
• Cyfrowe zaświadczenie zamiast stempla w paszporcie – dostępne w systemie, bez opłaty skarbowej.
• Elektroniczne podpisy – zarówno cudzoziemców, jak i podmiotów zewnętrznych (np. pracodawców, uczelni).
• Wsparcie dla osób wykluczonych cyfrowo – wojewodowie będą zobowiązani do pomocy przy zakładaniu konta i składaniu wniosków.
• Bezpieczeństwo danych – MOS ma umożliwiać kontrolę dostępu, identyfikację użytkowników i wymianę informacji z organami innych państw Schengen.
• Pełnomocnictwo – możliwe, ale cudzoziemiec musi samodzielnie podpisać wniosek.

W praktyce: Po złożeniu wniosku przez MOS, cudzoziemiec będzie wzywany do osobistego stawiennictwa w urzędzie wojewódzkim w celu potwierdzenia tożsamości, pobrania odcisków palców i wzoru podpisu.

Projekt zakłada uproszczenie procedur, ograniczenie błędów formalnych i szybszy dostęp do informacji o sprawie. Jednocześnie pojawiają się pytania o gotowość urzędów, ryzyko nadużyć związanych z dostępem do profilu zaufanego oraz realne wsparcie dla cudzoziemców w trudnych sytuacjach.

12 października

Ruszył nowy system wjazdu/wyjazdu EES jako cyfrowy system rejestracji przekroczeń granic zewnętrznych strefy Schengen przez obywateli państw trzecich (czyli podróżnego, który nie posiada obywatelstwa żadnego z państw Unii Europejskiej ani obywatelstwa Islandii, Liechtensteinu, Norwegii lub Szwajcarii).

Kogo dotyczy system EES?

• Obywateli państw spoza UE podróżujących na krótkoterminowy pobyt (do 90 dni w ciągu 180 dni);
• Osób zwolnionych z obowiązku wizowego, jak również osób posiadających wizę krótkoterminową;
• Nie dotyczy obywateli UE, posiadaczy kart pobytu, osób z wizą długoterminową oraz mieszkańców Irlandii i Cypru (kraje te nie należą do strefy Schengen).

System będzie wdrażany stopniowo – pełną funkcjonalność osiągnie po 6 miesiącach, gdy zostanie uruchomiony w 29 krajach strefy Schengen uczestniczących w projekcie. Pełne uruchomienie planowane jest na 10 kwietnia 2026 r.

Wjazdy i wyjazdy lub odmowy wjazdu rejestruje się w EES elektronicznie.

Celem systemu jest:

• zwiększenie bezpieczeństwa granic - poprzez dostęp do ważnych informacji o podróżnych, co pomoże w wykrywaniu zagrożeń dla bezpieczeństwa i w walce z poważną przestępczością i terroryzmem;
• wykrywanie osób przekraczających dozwolony czas pobytu – system pomoże śledzić, kto przybywa do strefy Schengen i kto z niej wyjeżdża, dzięki odciskom palców i wizerunkowi twarzy, aby powstrzymać podróżnych przed przekraczaniem dozwolonego okresu pobytu;
• zapobieganie fałszowaniu tożsamości i dokumentów - przy pierwszym wjeździe do UE podróżny musi zeskanować paszport, podać odciski palców oraz wykonać zdjęcie twarzy;
• usprawnienie odpraw dzięki automatyzacji - EES stopniowo zastąpi stemple paszportowe wpisami w cyfrowym systemie rejestrującym wjazd i wyjazd podróżnych, co przyspieszy odprawy graniczne i poprawi skuteczność przejść granicznych.

26 września: Prezydent podpisał ustawę z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Najważniejsze zmiany obejmują:

• przedłużenie ważności dokumentów pobytowych (wiz, zezwoleń oraz kart pobytu), które wygasły po 24 lutego 2022 r., do 4 marca 2026 r.,
• przedłużenie legalności pobytu osób objętych ochroną czasową na zasadach określonych w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy,
• obowiązek osobistego stawiennictwa przy nadawaniu numeru PESEL i zameldowaniu,
• integrację rejestrów i bieżącą kontrolę danych cudzoziemców przez ZUS,
• wyłączenie możliwości uzyskania ochrony tymczasowej w Polsce przez osoby, które już korzystają z niej w innym państwie członkowskim UE,
• uzależnienie dostępu do świadczeń socjalnych od zweryfikowanej aktywności zawodowej,
• ograniczenie prawa do opieki zdrowotnej do osób odprowadzających składki na ubezpieczenie,
• utrzymanie w mocy przepisów dotyczących zawieszenia terminów prowadzenia postępowań w sprawach o udzielenie zezwoleń pobytowych.

Prezydent, za pośrednictwem Szefa Kancelarii, zapowiedział, że nie podpisze już żadnej kolejnej ustawy przewidującej podobne ułatwienia dla obywateli Ukrainy. Rozwiązania szczególne wynikające ze specustawy będą obowiązywać jedynie do 4 marca 2026 r., po tej dacie ochrona czasowa będzie realizowana wyłącznie na podstawie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz prawa Unii Europejskiej, jednak już bez dodatkowych ułatwień przewidzianych w specustawie. Czekamy na publikację ustawy (stan na 29.09 godz. 11.00). 

19 września: Nowe przepisy przedłużające ochronę czasową dla obywateli Ukrainy uchwalone przez parlament

Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa została uchwalona przez Sejm 12 września 2025 r., na posiedzeniu w dniu 17 września Senat nie zgłosił uwag i aktualnie akt ten powinien zostać skierowany do podpisu Prezydenta RP. 

W kontekście imigracyjnym ustawa reguluje głównie zasady legalizacji pobytu, weryfikacji uprawnień oraz dostępu do świadczeń dla obywateli Ukrainy i innych cudzoziemców. 

Poniżej znajdują się podstawowe informacje regulowane przez ustawę w tym przedmiocie:

• Integracja rejestrów i weryfikacja cudzoziemców

Ustawa przewiduje integrację rejestrów państwowych oraz bieżącą weryfikację zamieszkania cudzoziemców i ich dzieci przez ZUS, aby ograniczyć nadużycia. Powiązanie PESEL z ruchem granicznym i dokumentami pobytowymi ma wyeliminować rozbieżności w danych (np. różne transliteracje imion, wiele paszportów, różne obywatelstwa).

• Obowiązek osobistego stawiennictwa – PESEL

Przy nadawaniu numeru PESEL cudzoziemcom (z wyjątkiem dzieci urodzonych w Polsce) wprowadzono obowiązek osobistego stawiennictwa cudzoziemca. Obowiązek ten nie dotyczy obywateli UE, EOG, Szwajcarii, beneficjentów BREXIT oraz członków rodzin tych osób.

• Obowiązek osobistego stawiennictwa – zameldowanie

Przy zameldowaniu na pobyt czasowy lub stały osoby nieposiadającej PESEL wprowadzono obowiązek osobistego stawiennictwa cudzoziemca. Wyłączenie dotyczy obywateli UE, EOG, Szwajcarii, beneficjentów BREXIT oraz członków rodzin tych osób.

• Uzależnienie świadczeń od aktywności zawodowej

Prawo do świadczeń socjalnych będzie przysługiwać tylko osobom aktywnym zawodowo lub ubezpieczonym zdrowotnie. Dodatkowo, wymagane będzie uzyskiwanie co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia dla celów uzyskania świadczenia.

• Przedłużenie legalności pobytu

Legalność pobytu obywateli Ukrainy posiadających PESEL UKR przybyłych w związku z wojną zostaje przedłużona do 4 marca 2026 r. Przedłużenie obejmuje także ważność wiz, zezwoleń na pobyt i innych dokumentów.

• Zmiany w zasadach przyznawania świadczeń i ochrony tymczasowej

Wykluczono możliwość uzyskania ochrony tymczasowej w Polsce przez osoby, które już ją otrzymały w innym państwie UE. Przedłużono zawieszenie terminów administracyjnych i ograniczono możliwość wielokrotnego korzystania z niektórych mechanizmów ochronnych.

2 września: Rząd publikuje projekt ustawy przedłużającej ochronę czasową dla obywateli Ukrainy

Rząd ogłasza projekt ustawy, który przewiduje przedłużenie ochrony czasowej dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce do 4 marca 2026 r. Projekt zakłada również, że numer PESEL UKR nadal będzie potwierdzał status ochrony czasowej. Ustawa musi zostać jeszcze przyjęta przez Parlament i podpisana przez Prezydenta, aby mogła wejść w życie. To kluczowy krok dla zachowania ciągłości praw pobytowych i dostępu do rynku pracy dla obywateli Ukrainy w Polsce.

25 sierpnia: Weto Prezydenta wobec nowelizacji specustawy ukraińskiej – zmiana zasad ochrony czasowej i zatrudniania obywateli Ukrainy

Prezydent RP zgłasza weto wobec nowelizacji specustawy ukraińskiej, która miała przedłużyć jej obowiązywanie do 4 marca 2026 r. i wprowadzić dodatkowe regulacje. Weto wywołuje niepewność wśród pracodawców i obywateli Ukrainy, pojawiają się obawy o utratę prawa do pobytu i pracy po 30 września 2025 r. W rzeczywistości ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy obowiązuje w całej Unii Europejskiej do 4 marca 2027 r. – gwarantuje ją dyrektywa 2001/55/WE oraz ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Brak nowelizacji oznacza powrót do standardowych zasad ochrony czasowej. Obywatele Ukrainy zachowują legalny pobyt i prawo do pracy, ale zmienia się sposób dokumentowania statusu – konieczne będzie uzyskanie specjalnego zaświadczenia z Urzędu do Spraw Cudzoziemców, które zastąpi dotychczasowy PESEL UKR i aplikację diia.pl. Do czasu wydania dokumentu podróże służbowe mogą być utrudnione, choć prawo do pracy wynika z mocy prawa.

Wygaśnięcie specustawy oznacza również koniec automatycznych przedłużeń wiz, zezwoleń i ruchu bezwizowego dla osób, które nie korzystają z ochrony czasowej – będą musiały złożyć wnioski o pobyt czasowy przed 30 września. Dodatkowo, osoby korzystające z ochrony czasowej nie będą mogły ubiegać się o zezwolenie na pobyt czasowy, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w ustawie o cudzoziemcach.

Dla pracodawców kluczowe staje się dostosowanie procedur HR do nowych realiów, analiza statusów pracowników, planowanie mobilności oraz jasna komunikacja z zespołem. Okres przejściowy może wiązać się z opóźnieniami w wydawaniu dokumentów i wzrostem liczby wniosków, co wymaga proaktywnego podejścia i monitorowania zmian legislacyjnych. Transparentność i wsparcie pracowników mogą stać się elementem przewagi konkurencyjnej na rynku pracy.

1 sierpnia: Uruchomienie funkcjonalności przesyłania skanów umów o pracę dla zezwoleń na pracę

System praca.gov.pl zostaje rozszerzony o możliwość przesyłania skanów umów o pracę zawartych z cudzoziemcami, dla których uzyskano zezwolenia na pracę. Nowa funkcjonalność pozwala na sprawniejsze przekazywanie wymaganych dokumentów do urzędów, zwiększa transparentność procesu zatrudniania oraz ułatwia spełnienie nowych obowiązków nałożonych na pracodawców. Pracodawcy powinni wdrożyć odpowiednie procedury i zadbać o zgodność z aktualnymi przepisami.

1 lipca: Uruchomienie funkcjonalności przesyłania skanów umów o pracę dla oświadczeń o zamiarze zatrudnienia cudzoziemca

Ministerstwo uruchamia nową funkcjonalność systemu praca.gov.pl, umożliwiającą przesyłanie skanów umów zawartych z cudzoziemcami, dla których wpisano oświadczenie o zamiarze zatrudnienia. Rozwiązanie to usprawnia procesy administracyjne, pozwala na szybsze przekazywanie dokumentów do urzędów oraz zwiększa bezpieczeństwo i transparentność zatrudnienia cudzoziemców. Pracodawcy powinni zweryfikować dostęp do systemu oraz wdrożyć procedury przesyłania skanów umów zgodnie z nowymi wymogami.

1 czerwca: Nowelizacja przepisów dotyczących legalności pobytu i pracy cudzoziemców w Polsce

Wchodzi w życie pakiet ustaw gruntownie zmieniających zasady legalności pobytu i pracy cudzoziemców. Od tego dnia wszystkie wnioski i dokumenty dotyczące zezwoleń na pracę oraz oświadczeń o powierzeniu pracy muszą być składane wyłącznie elektronicznie, z użyciem kwalifikowanego podpisu, profilu zaufanego lub e-dowodu. Pracodawcy mają obowiązek przekazywania kopii umowy z cudzoziemcem do urzędu przed rozpoczęciem pracy, a w przypadku umów zawartych wyłącznie w języku obcym – także tłumaczenia przysięgłego na język polski, które należy przechowywać przez cały okres zatrudnienia oraz dwa lata po jego zakończeniu.

Wprowadzono obowiązek zawierania umów z cudzoziemcami w formie pisemnej (z wyjątkiem członków zarządu i prokurentów), a podpis elektroniczny musi być kwalifikowany. Zaostrzeniu uległy obowiązki informacyjne wobec wojewodów – pracodawca musi zgłosić niepodjęcie pracy przez cudzoziemca lub zakończenie pracy na dwa miesiące przed upływem ważności zezwolenia. Zmiany obejmują również nowe przesłanki odmowy udzielenia zezwoleń na pracę i pobyt czasowy, skrócenie okresu zezwoleń w określonych przypadkach, zakaz pracy na podstawie wybranych tytułów pobytowych (np. wizy turystyczne, wizy wydane przez inne kraje Schengen), a także rozszerzenie katalogu zwolnień z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę dla absolwentów studiów niestacjonarnych w Polsce.

Zniesiono test rynku pracy, wprowadzono możliwość przyjęcia listy zawodów deficytowych oraz kryterium porównywalności wynagrodzeń w powiecie. Znacząco podwyższono kary finansowe za naruszenia przepisów (od 3 000 do 50 000 zł za każde uchybienie) i wzmocniono uprawnienia kontrolne Państwowej Inspekcji Pracy i Straży Granicznej, umożliwiając kontrole bez wcześniejszego zawiadomienia. Wprowadzono także procedurę fast track dla przedsiębiorców o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej oraz uproszczono zasady uzyskiwania Blue Card.

Pracodawcy powinni niezwłocznie dostosować swoje procedury do nowych wymogów, zapewnić odpowiednie podpisy elektroniczne, wdrożyć systemy monitorowania i raportowania statusu zatrudnienia cudzoziemców oraz przygotować się na częstsze i bardziej rygorystyczne kontrole.