Po EU czas na PL. Zakwaterowanie pracowników oddelegowanych bez PIT. Korzystny wyrok NSA

Tło sprawy

Sprawa rozpatrywana przez NSA dotyczyła spółki z branży budowlanej, której pracownicy wykonywali pracę przy realizacji projektów w różnych miejscowościach na terenie Polski. Oddelegowanie trwało zazwyczaj od jednego do kilku miesięcy. Ze względu na znaczną odległość miejsca wykonywania pracy od miejsca zamieszkania pracowników spółka organizowała i opłacała im miejsca noclegowe w kwaterach prywatnych, hotelach pracowniczych, mieszkaniach lub domach. Pracownicy korzystali z nich w tygodniu, natomiast na weekendy wracali do swoich miejsc zamieszkania.

Wnioskodawca stwierdził, że zakwaterowanie nie służyło zatem zaspokojeniu prywatnych potrzeb mieszkaniowych pracowników. Było ściśle związane z realizacją projektów pracodawcy i wykorzystywane wyłącznie w okresie wykonywania obowiązków w danej lokalizacji. Pracownicy nie mieli swobody w zarządzaniu świadczeniem ani w wyborze miejsca noclegu. Co istotne, opisane wyjazdy nie stanowiły podróży służbowych, lecz czasowe oddelegowania do pracy w innym miejscu.

Spółka uważała, że finansowanie zakwaterowania odbywa się w jej interesie, wobec czego po stronie pracowników nie powstaje przychód podlegający opodatkowaniu.

Innego zdania był Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, który uznał że pokrycie kosztów noclegu pozwala pracownikowi uniknąć wydatku, który w przeciwnym razie musiałby ponieść sam. Świadczenie miało więc stanowić opodatkowany przychód ze stosunku pracy, od którego pracodawca powinien obliczyć i pobrać zaliczkę na PIT. Stanowisko organu podzielił następnie WSA w Rzeszowie.

Co wynika z najnowszego orzeczenia NSA?

NSA w wyroku z 29 września 2026 r., sygn. II FSK 1259/24, uchylił niekorzystne orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uznał, że bezpłatne zakwaterowanie zapewniane pracownikom oddelegowanym do pracy na terenie kraju nie stanowi przychodu ze stosunku pracy. W konsekwencji na pracodawcy nie ciąży obowiązek obliczenia i pobrania z tego tytułu zaliczki na PIT. 

Kluczowe znaczenie ma stwierdzenie NSA, że miejsce wykonywania pracy nie powinno różnicować sytuacji podatkowej pracowników. Odmienne traktowanie świadczeń w zależności od tego, czy pracownik został skierowany do pracy w Polsce, innym państwie UE czy państwie trzecim, prowadziłoby do trudnego do uzasadnienia zróżnicowania. Ten sam pracownik mógłby bowiem w jednym okresie uzyskiwać przychód z tytułu finansowanego noclegu, a w innym nie, wyłącznie ze względu na lokalizację projektu. Zdaniem sądu takie podejście byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości i zakazem dyskryminacji.

Wrześniowy wyrok rozwija linię orzeczniczą przedstawioną już we wcześniejszych orzeczeniach NSA (z 1 sierpnia 2023 r., sygn. II FSK 1246/21 czy z 9 stycznia 2024 r., sygn. II FSK 434/21 oraz II FSK 1332/21). Sprawy te dotyczyły pracowników delegowanych do innych państw Unii Europejskiej. NSA, odwołując się m.in. do dyrektywy 96/71/WE, uznał, że zapewnienie im zakwaterowania nie stanowi nieodpłatnego świadczenia ani elementu wynagrodzenia, a tym samym nie podlega opodatkowaniu PIT.

Skutki dla pracodawców

Najnowsze rozstrzygnięcie może mieć szczególne znaczenie dla firm realizujących projekty w wielu lokalizacjach, m.in. z branży budowlanej, montażowej, produkcyjnej oraz infrastrukturalnej. W tych sektorach czasowe kierowanie pracowników do pracy poza miejscem zamieszkania jest często nieodłącznym elementem prowadzonej działalności. Wyrok daje pracodawcom dodatkowe argumenty przemawiające za brakiem przychodu po stronie pracowników, a w konsekwencji również za brakiem obowiązków płatnika PIT. 

Współautorem jest Anna Pluta, Senior Consultant, People Advisory Services, EY Polska.