Energy Point | Sektor energetyczny, ropy i gazu

Rozwój sektora energetycznego koncentruje się obecnie na kilku strategicznych obszarach:

• transformacji energetycznej, w tym zwiększaniu udziału odnawialnych źródeł energii oraz ograniczaniu emisyjności,
• poprawie efektywności energetycznej i optymalizacji kosztów operacyjnych,
• cyfryzacji procesów oraz rozwoju inteligentnych systemów zarządzania energią,
• wzmacnianiu bezpieczeństwa energetycznego i cyberbezpieczeństwa,
• dostosowaniu działalności do zmieniających się regulacji krajowych i unijnych.
• Kierunki te kształtują model funkcjonowania firm energetycznych i wymagają łączenia aspektów regulacyjnych, technologicznych, finansowych i operacyjnych.

Firmy z sektora energetycznego funkcjonują w warunkach wielowektorowej presji: rosnących kosztów operacyjnych, wysokiej zmienności regulacyjnej oraz konieczności realizacji transformacji energetycznej i celów ESG. Jednocześnie organizacje muszą zapewnić zgodność z coraz bardziej złożonymi obowiązkami podatkowymi, raportowymi, cyfrowymi i cyberbezpieczeństwa. W praktyce oznacza to potrzebę jednoczesnego zarządzania ryzykiem, stabilnością operacyjną i długoterminową konkurencyjnością.

Nowelizacja ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, wdrażająca dyrektywę NIS 2, obejmuje m.in. średnie i duże przedsiębiorstwa działające w sektorze energetycznym. Kluczowym etapem jest prawidłowa kwalifikacja podmiotu (lub podmiotów w grupie kapitałowej) oraz określenie zakresu obowiązków. Dalszym krokiem jest zaplanowanie i wdrożenie działań organizacyjnych oraz technicznych wymaganych przez nowe przepisy, z uwzględnieniem odpowiedzialności zarządczej.

NIS 2 rozszerza wymagania dotyczące zarządzania cyberbezpieczeństwem, obejmując m.in. obsługę i raportowanie incydentów, testowanie odporności systemów, stosowanie odpowiednich środków kryptograficznych oraz zarządzanie bezpieczeństwem dostawców ICT. Szczególne znaczenie w sektorze energetycznym ma bezpieczeństwo systemów IT i OT, właściwa segmentacja sieci oraz integracja wymagań regulacyjnych z realnymi procesami operacyjnymi.

Rosnąca liczba obowiązków cyfrowych wymaga spójnego podejścia do danych, procesów i systemów IT. W złożonych strukturach organizacyjnych kluczowe znaczenie ma odpowiednie zaprojektowanie architektury procesowej oraz jasny podział odpowiedzialności. Skuteczna cyfryzacja powinna minimalizować ryzyko błędów i opóźnień, a jednocześnie zapewniać gotowość na kontrole oraz dalsze zmiany regulacyjne.

KSeF może pełnić nie tylko funkcję narzędzia spełniającego obowiązek regulacyjny, ale również stać się impulsem do uporządkowania i automatyzacji procesów finansowych. Integracja KSeF z systemami ERP i workflow pozwala lepiej wykorzystywać dane, zwiększać przejrzystość procesów oraz poprawiać kontrolę operacyjną. Odpowiednio zaprojektowane wdrożenie przekłada się na trwałe usprawnienia, a nie wyłącznie na realizację wymogów prawnych.

W branży energetycznej istotnym wyzwaniem pozostaje jednoczesne zarządzanie obowiązkami w zakresie akcyzy, VAT oraz raportowania energetyczno‑paliwowego (SENT, URE, RARS). Ryzyka często wynikają nie tylko z nieprawidłowej interpretacji przepisów, lecz także z braku spójnych procesów obejmujących cały cykl obrotu wyrobami energetycznymi. Uporządkowanie tych obszarów pozwala ograniczyć ryzyko sankcji oraz poprawić efektywność rozliczeń.

Obowiązujące regulacje przewidują szereg instrumentów umożliwiających ograniczenie kosztów energii, w tym zwolnienia i preferencje akcyzowe, status zakładu energochłonnego, status odbiorcy przemysłowego, a także mechanizmy efektywności energetycznej i dotacje inwestycyjne. Kluczowe znaczenie ma identyfikacja rozwiązań właściwych dla profilu działalności firmy oraz ich prawidłowe wdrożenie w zgodzie z wymogami formalnymi.

Odbiorca przemysłowy to podmiot spełniający określone kryteria energochłonności oraz prowadzący działalność w sektorach objętych regulacjami OZE. Uzyskanie statusu odbiorcy przemysłowego umożliwia skorzystanie z ulg w zakresie wybranych opłat regulacyjnych związanych z energią elektryczną, co może istotnie obniżyć koszty operacyjne. 

Białe certyfikaty to instrument wspierający inwestycje prowadzące do poprawy efektywności energetycznej. Mogą dotyczyć m.in. modernizacji instalacji, wymiany urządzeń, odzysku energii czy działań infrastrukturalnych. Ich wartość zależy od uzyskanej oszczędności energii, a sam mechanizm pozwala na uzyskanie wymiernych korzyści finansowych pod warunkiem prawidłowego przygotowania projektu i dokumentacji.

BEPS 2.0 wprowadza nowe obowiązki w zakresie kalkulacji, raportowania oraz ujawnień podatkowych, istotne także dla grup działających w sektorze energetycznym. Przygotowanie do tych regulacji wymaga identyfikacji zakresu obowiązków dla polskich jednostek, odpowiedniego zarządzania danymi oraz koordynacji działań w ramach grupy kapitałowej. Wczesne uporządkowanie procesów istotnie ogranicza ryzyko operacyjne i sprawozdawcze.