Newsletter Podatki Międzynarodowe

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2026 r. (sygn. II FSK 162/26) ponownie potwierdził wieloletnią, ugruntowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą podatnikowi przysługuje oprocentowanie nadpłaty powstałej wskutek zastosowania się do wadliwej interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, następnie uchylonej prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Rozstrzygnięcie zyskuje szczególne znaczenie w kontekście nowelizacji Ordynacji podatkowej, która z dniem 1 października 2026 r. wprost włącza tę kategorię nadpłat do katalogu z art. 78 § 3 Ordynacji podatkowej.

Geneza sporu - przepisy i praktyka organów podatkowych

Zgodnie z art. 78 § 3 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej, oprocentowanie nadpłaty przysługuje od dnia jej powstania, jeżeli nadpłata jest związana ze zmianą, uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji, a więc wtedy, gdy przyczyną jej powstania jest wadliwe rozstrzygnięcie organów podatkowych. Regulacja nie przewiduje jednak sytuacji, w której nadpłata powstaje wskutek zastosowania się podatnika do interpretacji indywidualnej, następnie uchylonej przez sąd administracyjny.

Organy podatkowe konsekwentnie stały na stanowisku, że katalog przypadków uzasadniających oprocentowanie nadpłaty ma charakter zamknięty i nie podlega uzupełnieniu w drodze wykładni. W ich ocenie interpretacja indywidualna nie jest rozstrzygnięciem władczym konkretyzującym obowiązek podatkowy, a wynikająca z art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej zasada nieszkodzenia sprowadza się wyłącznie do wyłączenia odpowiedzialności karnoskarbowej oraz nienaliczania odsetek za zwłokę. Przyjęcie tej wykładni oznaczało, że podatnik, który stosując się do wydanej przez Dyrektora KIS interpretacji indywidualnej zapłacił podatek, a po jej prawomocnym uchyleniu odzyskiwał wyłącznie kwotę nadpłaty w wartości nienależnie uiszczonego podatku - bez jakiejkolwiek rekompensaty za pozbawienie możliwości dysponowania własnymi środkami pieniężnymi.

Rozstrzygnięcie NSA w sprawie II FSK 162/26

Sprawa dotyczyła podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych, który zastosował się do interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS przy rozliczeniu za 2021 r. Interpretacja ta została następnie prawomocnie uchylona wyrokiem NSA, a wydana ponownie interpretacja potwierdziła prawidłowość stanowiska podatnika. Organ podatkowy zwrócił nadpłatę, ale odmówił wypłaty oprocentowania, argumentując, że art. 78 § 3 Ordynacji podatkowej zawiera zamknięty katalog przypadków, w których takie oprocentowanie przysługuje, i nie obejmuje sytuacji uchylenia interpretacji indywidualnej. Sąd pierwszej instancji (WSA w Poznaniu, wyrok z 23 października 2025 r., sygn. I SA/Po 422/25) uwzględnił skargę podatnika, a NSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

W uzasadnieniu NSA odwołał się wprost do wcześniejszych wyroków wpisujących się w tę samą linię orzeczniczą, m.in. wyroków z 13 grudnia 2017 r. (sygn. I FSK 128/16), z 1 czerwca 2022 r. (sygn. II FSK 2683/19), z 5 marca 2024 r. (sygn. II FSK 1473/23), z 5 czerwca 2024 r. (sygn. II FSK 1135/21) oraz z 7 marca 2025 r. (sygn. II FSK 47/25), a wyrażone w nich rozważania w pełni zaaprobował.

Kluczowe tezy wyroku

Z uzasadnienia wyroku NSA płyną trzy zasadnicze konkluzje.

• Brak wskazania w art. 78 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej, że oprocentowanie nadpłaty przysługuje od dnia jej powstania również w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny interpretacji indywidualnej, do której podatnik się zastosował, uiszczając zgodnie z zawartą w niej oceną prawną w istocie nienależny podatek, stanowi niezgodną z porządkiem konstytucyjnym lukę w przepisach. Luka ta ma charakter luki aksjologicznej i w celu urzeczywistnienia zasady nieszkodzenia wyrażonej w art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej podlega usunięciu w procesie stosowania prawa poprzez wnioskowanie per analogiam legis.
• Sytuacja podatnika, który zapłacił nienależny podatek w wykonaniu wadliwej decyzji, jest funkcjonalnie tożsama z sytuacją podatnika, który uczynił to wskutek zastosowania się do wadliwej interpretacji indywidualnej. W obu przypadkach dochodzi do nieuprawnionego dysponowania środkami podatnika, będącego następstwem wadliwego aktu organu, a różnicowanie prawa do oprocentowania wyłącznie ze względu na formę tego aktu prowadziłoby do sytuacji, w której organ „przyznaje sobie prawo do błędu, który nie jest obarczony konsekwencjami”.
• Wynikająca z art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej zasada nieszkodzenia nie może być odczytywana wyłącznie jako wyłączenie odpowiedzialności karnoskarbowej i odsetek za zwłokę. Skoro podatnik, który nie zastosowałby się do interpretacji, naraża się na realny spór z organami podatkowymi (interpretacje są bowiem niezwłocznie przekazywane właściwym organom na podstawie art. 14i § 2 Ordynacji podatkowej), to zastosowanie się do niej ma charakter faktycznego przymusu i musi wiązać się z pełną ochroną - w tym z prawem do oprocentowania nadpłaty od dnia jej powstania.

Nadchodząca nowelizacja Ordynacji podatkowej - potwierdzenie linii orzeczniczej na poziomie ustawowym

Wyrok NSA w sprawie II FSK 162/26 zapadł tuż po opublikowaniu w Dzienniku Ustaw ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 846), która wchodzi w życie z dniem 1 października 2026 r. Na mocy tej nowelizacji do art. 78 § 3 Ordynacji podatkowej dodane zostają nowe jednostki redakcyjne (pkt 3 lit. b, pkt 3a lit. b oraz pkt 7 lit. b), które w sposób jednoznaczny stanowią, że oprocentowanie nadpłaty przysługuje od dnia jej powstania, jeżeli nadpłata powstała w wyniku zastosowania się do interpretacji indywidualnej, która następnie została zmieniona, której wygaśnięcie stwierdzono albo która została uchylona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.

Uzasadnienie rządowego projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 2287) potwierdza wprost, że proponowana zmiana ma na celu rozwiązanie problemu luki prawnej, zidentyfikowanej w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Projektodawca odwołuje się ponadto do dorobku judykatury, wskazując, że w celu urzeczywistnienia tzw. zasady nieszkodzenia wyrażonej w art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej, lukę tę należy uznać za możliwą do usunięcia per analogiam legis. Ustawodawca zaakceptował więc zarówno diagnozę sądów administracyjnych co do istnienia luki aksjologicznej, jak i przyjęty w orzecznictwie sposób jej wypełniania.

Zmiana ma zatem charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny - potwierdza i porządkuje standard wykładni wypracowany przez sądy administracyjne w toku blisko dziesięcioletniej praktyki, zapoczątkowanej wyrokiem NSA z 13 grudnia 2017 r. (sygn. I FSK 128/16). Sam fakt, że ustawodawca kwalifikuje dotychczasowy stan prawny jako lukę, stanowi dodatkowy argument przemawiający za tym, że prawo do oprocentowania nadpłaty w opisanych sytuacjach istniało w systemie prawnym również przed wejściem w życie nowelizacji.

Konsekwencje dla podatników

Kolejny wyrok NSA potwierdzający ugruntowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych oraz nadchodząca nowelizacja Ordynacji podatkowej istotnie wzmacnia pozycję procesową podatników w toczących się i planowanych sporach z organami podatkowymi. W praktyce oznacza to, że:

• podatnicy, którzy zapłacili nienależny podatek w wyniku zastosowania się do interpretacji indywidualnej następnie uchylonej prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, mają realne podstawy do skutecznego dochodzenia oprocentowania od dnia powstania nadpłaty;
• argument o istnieniu luki aksjologicznej, którą należy usunąć poprzez wnioskowanie per analogiam legis, uzyskał nie tylko potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, ale również w motywach legislacyjnych do zmiany Ordynacji podatkowej, co stanowi kluczowy argument dla podatników w postępowaniach dotyczących okresów sprzed wejścia w życie nowelizacji;
• odmowa wypłaty oprocentowania wyłącznie w oparciu o pojedyncze, mniejszościowe orzeczenia (w szczególności wyrok NSA z 23 stycznia 2020 r., sygn. II FSK 896/19), przy pominięciu dominującej i wieloletniej praktyki orzeczniczej, może stanowić naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej).

Rekomendacje - jak wykorzystać wyrok i nadchodzącą nowelizację?

W świetle utrwalonej linii orzeczniczej i zapowiedzianych zmian rekomendujemy:

• przegląd historycznych rozliczeń podatkowych pod kątem zidentyfikowania sytuacji, w których spółka zastosowała się do interpretacji indywidualnej następnie zmienionej, wygaszonej albo uchylonej prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego i w konsekwencji zapłaciła nienależny podatek; oraz
• w sytuacjach, w których termin do wystąpienia z żądaniem oprocentowania jeszcze nie upłynął - rozważenie zainicjowania stosownego postępowania, w szczególności w odniesieniu do nadpłat o istotnej wartości ekonomicznej.

Zachęcamy do kontaktu z naszym zespołem, aby omówić potencjalne konsekwencje dla Państwa organizacji oraz możliwości odzyskania oprocentowania od zwróconych nadpłat.

Współautorką tekstu jest: Kaja Lickiewicz, Zespół Podatków Międzynarodowych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 21 lipca 2026 r. (sygn. I SA/Gl 1296/25, orzeczenie nieprawomocne) potwierdził stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczące sposobu obliczania współczynnika procentowego, o którym mowa w art. 3 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy o CIT, decydującego o tym, czy zbycie udziałów w zagranicznej spółce podlega opodatkowaniu w Polsce w ramach ograniczonego obowiązku podatkowego. Rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie praktyczne dla zagranicznych podatników uczestniczących w reorganizacjach międzynarodowych grup kapitałowych, w których na niższych szczeblach struktury znajdują się spółki posiadające nieruchomości położone w Polsce.

Geneza sporu i treść przepisu

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o CIT podatnicy, którzy nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby ani zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Polski (ograniczony obowiązek podatkowy). Katalog takich dochodów uzupełnia art. 3 ust. 3 ustawy o CIT, który w pkt 4 stanowi, że za dochody (przychody) osiągane na terytorium RP uważa się w szczególności dochody z tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji) w spółce, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną lub tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, instytucji wspólnego inwestowania lub innej osobie prawnej, jeżeli co najmniej 50% wartości aktywów tej spółki (…), bezpośrednio lub pośrednio, stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości. Wartość aktywów ustala się, co do zasady, na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc uzyskania przychodu (art. 3 ust. 4 ustawy o CIT).

Przebieg sprawy i rozstrzygnięcie WSA

Sprawa dotyczyła planowanej reorganizacji w ramach francuskiej grupy kapitałowej z branży nieruchomości komercyjnych. Francuski wspólnik zamierzał wnieść jako wkład niepieniężny do innej francuskiej spółki z grupy 100% udziałów w francuskiej spółce pośredniczącej, która z kolei posiadała 100% udziałów w polskiej spółce z o.o. spełniającej definicję spółki nieruchomościowej z art. 4a pkt 35 ustawy o CIT. Sama francuska spółka pośrednicząca nie posiadała bezpośrednio żadnych nieruchomości w Polsce – jej aktywa stanowiły wyłącznie udziały w polskiej spółce zależnej oraz należność z tytułu pożyczki udzielonej tej spółce. Zainteresowani wskazali, że transakcja nie będzie korzystać z preferencji przewidzianej dla wymiany udziałów na podstawie art. 12 ust. 4d ustawy o CIT, w związku z czym pojawiło się pytanie o możliwe opodatkowanie transakcji w Polsce na podstawie art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT.

Zdaniem skarżącej współczynnik procentowy należy obliczyć jako proporcję, w której w liczniku znajduje się wartość księgowa nieruchomości położonych w Polsce, będących własnością polskiej spółki zależnej (oraz posiadanych przez nią praw do takich nieruchomości), a mianownik ma stanowić wartość księgowa wszystkich aktywów polskiej spółki zależnej powiększona o wartość aktywów francuskiej spółki pośredniczącej, z jednoczesnym wyłączeniem wartości udziałów tej spółki w polskiej spółce zależnej. W ocenie skarżącej takie podejście odzwierciedla ekonomiczną substancję transakcji i pozwala uniknąć podwójnego uwzględnienia tego samego majątku (raz przez aktywa polskiej spółki zależnej, drugi raz przez wartość udziałów w tej spółce ujawnioną w bilansie spółki pośredniczącej), a jednocześnie eliminuje ryzyko uzyskania współczynnika przekraczającego 100%, co byłoby sprzeczne z zasadami logiki i rachunkowości.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko skarżącej w tym zakresie za nieprawidłowe, a WSA w Gliwicach oddalił wniesioną skargę, podzielając stanowisko organu. Zdaniem sądu współczynnik z art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT należy obliczyć jako proporcję sumy wartości nieruchomości (praw do nieruchomości) położonych na terytorium Polski, posiadanych bezpośrednio oraz pośrednio przez spółkę, której udziały są zbywane – przy uwzględnieniu wielkości udziału w spółkach zależnych – do wartości wszystkich aktywów tej spółki, ustalonej wyłącznie w oparciu o jej indywidualny bilans, bez powiększania o wartości bilansowe spółek zależnych i bez wyłączania wartości udziałów w tych spółkach. W realiach sprawy oznaczało to, że skoro francuska spółka pośrednicząca nie posiadała bezpośrednio żadnych nieruchomości w Polsce, licznik obejmuje wyłącznie wartość nieruchomości polskiej spółki zależnej pomnożoną przez procentowy udział spółki pośredniczącej w tej spółce (tu 100%), a mianownik – wyłącznie aktywa własne francuskiej spółki pośredniczącej wykazane w jej bilansie.

Sąd wskazał przy tym, że takie stanowisko wynika z wykładni literalnej przepisu („co najmniej 50% wartości aktywów tej spółki”), wspartej wykładnią systemową (odesłanie do definicji aktywów z art. 3 pkt 12 ustawy o rachunkowości) oraz celowościową. Celem przepisu jest bowiem umożliwienie opodatkowania w Polsce dochodów podatników niemających siedziby ani zarządu w Polsce z transakcji, których rzeczywistym przedmiotem są nieruchomości położone w Polsce. Sformułowanie „bezpośrednio lub pośrednio” pozwala uwzględnić w liczniku również wartość nieruchomości posiadanych za pośrednictwem spółek zależnych, z uwzględnieniem wielkości udziału w tych spółkach. Jednocześnie, zgodnie z konkluzją sądu, mianownik obejmuje wyłącznie aktywa spółki, której udziały są przenoszone, wykazane w jej indywidualnym bilansie.

Konsekwencje dla podatników

Wyrok WSA w Gliwicach wpisuje się w restrykcyjne podejście organów podatkowych do sposobu kalkulacji współczynnika z art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT. W strukturach holdingowych, w których zagraniczna spółka pośrednicząca posiada w bilansie przede wszystkim udziały w polskiej spółce nieruchomościowej oraz wewnątrzgrupowe należności, przyjęcie w mianowniku wyłącznie własnych, wąsko ujętych aktywów tej spółki może prowadzić do znacznie wyższej wartości współczynnika niż w podejściu proponowanym przez podatników.

W praktyce oznacza to, że nawet reorganizacje przeprowadzane wyłącznie między podmiotami zagranicznymi, formalnie dotyczące udziałów w zagranicznej spółce pośredniczącej, mogą skutkować powstaniem w Polsce ograniczonego obowiązku podatkowego, jeżeli kryterium 50% zostanie spełnione.

Znaczenie wyroku

Wyrok WSA w Gliwicach wskazuje, że przy planowaniu międzynarodowych reorganizacji obejmujących spółki pośredniczące z udziałem polskich spółek nieruchomościowych, kluczowe jest wczesne i szczegółowe zmapowanie struktury bilansowej podmiotu, którego udziały mają być przenoszone. Należy w szczególności ustalić, jaki udział w jego aktywach stanowią udziały w polskich spółkach nieruchomościowych oraz jaka jest wartość nieruchomości położonych w Polsce na kolejnych szczeblach struktury.

Dobrą praktyką jest przeprowadzenie kalkulacji współczynnika w kilku wariantach oraz, z uwzględnieniem postanowień właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, dla odpowiednich dat przypadających w okresie referencyjnym. Warto także rozważyć wystąpienie z wnioskiem o interpretację indywidualną przed przeprowadzeniem transakcji, w szczególności w sytuacjach, w których współczynnik oscyluje wokół progu 50%, a sama reorganizacja jest objęta preferencjami w jurysdykcji zagranicznej.

Zachęcamy do kontaktu z naszym zespołem, aby omówić potencjalne konsekwencje dla Państwa organizacji i możliwe sposoby ograniczenia ryzyka podatkowego.

Współautorami tekstu są: Sylwia Pawłowska, Seniorka oraz Kaja Lickiewicz, Asystentka w Zespole Podatków Międzynarodowych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 21 lipca 2026 r. (sygn. III SA/Wa 325/26) oddalił skargę podatnika na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą sposobu ustalenia kosztu uzyskania przychodów przy zbyciu akcji nabytych wcześniej w drodze wymiany udziałów.

Rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie praktyczne dla spółek, które uzyskały większościowe pakiety udziałów lub akcji w innych podmiotach w zamian za emisję własnych udziałów lub akcji, a obecnie rozważają ich zbycie.

Geneza sporu: wartość nominalna czy emisyjna?

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8e ustawy o CIT wydatki poniesione przez spółkę nabywającą przy wymianie udziałów nie stanowią kosztów uzyskania przychodów w momencie przeprowadzenia transakcji. Mogą one zostać rozpoznane jako koszt dopiero przy odpłatnym zbyciu udziałów lub akcji nabytych w wyniku wymiany.

Wysokość tego kosztu odpowiada wartości nominalnej udziałów lub akcji własnych wydanych wspólnikowi spółki, której udziały lub akcje są nabywane, powiększonej o ewentualną zapłatę w gotówce.

Wątpliwości pojawiają się w sytuacjach, w których wartość emisyjna udziałów lub akcji wydanych w zamian za aport istotnie przewyższa ich wartość nominalną, a powstała nadwyżka zostaje przekazana na kapitał zapasowy. Podatnicy mogą wówczas argumentować, że ekonomiczny koszt nabycia przedmiotu aportu odpowiada pełnej wartości emisyjnej wydanych udziałów lub akcji, a nie wyłącznie ich wartości nominalnej.

Taki spór powstał w analizowanej sprawie. Podatnik twierdził, że koszt uzyskania przychodów przy planowanym zbyciu akcji powinien zostać ustalony według zasad ogólnych, w wysokości wartości emisyjnej własnych akcji wydanych w zamian za aport.

Na poparcie swojego stanowiska podatnik powoływał się między innymi na zasadę współmierności przychodów i kosztów oraz na cele Dyrektywy 2009/133/WE, w szczególności neutralność podatkową transgranicznych transakcji restrukturyzacyjnych. Argumentował również, że ograniczenie kosztu do wartości nominalnej może prowadzić do ekonomicznego opodatkowania tej samej wartości na poziomie obu podmiotów uczestniczących w transakcji.

Stanowiska podatnika nie podzielił Dyrektor KIS. W interpretacji indywidualnej z 18 grudnia 2025 r. (nr 0111-KDIB1-1.4010.518.2025.1.SG) organ uznał, że nabycie akcji stanowiło wymianę udziałów w rozumieniu przepisów ustawy o CIT. W konsekwencji przepisem właściwym do ustalenia kosztu przy ich późniejszym zbyciu jest art. 16 ust. 1 pkt 8e ustawy o CIT, a nie zasady ogólne dotyczące zbycia przedmiotu wkładu niepieniężnego.

Zdaniem Dyrektora KIS koszt powinien zatem odpowiadać wartości nominalnej akcji własnych wydanych w zamian za przedmiot aportu. Organ nie podzielił również argumentacji podatnika dotyczącej ekonomicznego opodatkowania tej samej wartości. Wskazał, że uczestnicy transakcji są odrębnymi podatnikami, a przedmiotem późniejszego zbycia po ich stronie są różne aktywa.

Podatnik zaskarżył interpretację do WSA w Warszawie.

Tezy wyroku WSA w Warszawie

WSA w Warszawie oddalił skargę podatnika i podzielił zasadnicze stanowisko Dyrektora KIS dotyczące zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 8e ustawy o CIT.

Z tez wyroku wynika, że ustawa o CIT reguluje w sposób szczególny kwestię wydatków poniesionych przez spółkę nabywającą udziały lub akcje w ramach wymiany udziałów. Jeżeli transakcja spełnia warunki wymiany udziałów, koszt uzyskania przychodów przy późniejszym zbyciu nabytych w ten sposób udziałów lub akcji należy ustalić na podstawie regulacji szczególnej, a nie zasad ogólnych.

Koszt uzyskania przychodów odpowiada zatem wartości nominalnej udziałów lub akcji własnych wydanych w zamian za przedmiot aportu. W ocenie sądu treść art. 16 ust. 1 pkt 8e ustawy o CIT jest w tym zakresie jednoznaczna i nie daje podstaw do zastąpienia wskazanej w nim wartości nominalnej wartością emisyjną.

Argumenty odwołujące się do współmierności przychodów i kosztów, neutralności podatkowej wymiany udziałów oraz celów Dyrektywy 2009/133/WE nie uzasadniały, zdaniem sądu, odejścia od literalnego brzmienia przepisu szczególnego.

Podobnie należy ocenić podnoszony przez podatnika argument dotyczący jednokrotnego opodatkowania dochodu. Sam fakt, że określona wartość ekonomiczna zostaje uwzględniona przy ustalaniu dochodu dwóch różnych podatników, nie oznacza jeszcze, że ten sam dochód został dwukrotnie opodatkowany w sensie prawnym. W analizowanej sprawie opodatkowanie dotyczy odrębnych podatników, odrębnych przychodów i zbycia różnych składników majątku.

Argument podatnika wskazywał więc przede wszystkim na ekonomiczny skutek regulacji, polegający na opodatkowaniu określonej wartości na więcej niż jednym poziomie. Nie podważał jednak wynikającej z art. 16 ust. 1 pkt 8e ustawy o CIT szczególnej metody ustalania kosztu uzyskania przychodów.

Konsekwencje dla podatników

Rozstrzygnięcie WSA w Warszawie potwierdza restrykcyjne podejście do ustalania kosztów przy zbyciu udziałów lub akcji nabytych w drodze wymiany udziałów. Zgodnie z tym podejściem kosztem uzyskania przychodów jest wartość nominalna udziałów lub akcji własnych wydanych w zamian za aport, niezależnie od ich wartości emisyjnej lub rynkowej w momencie przeprowadzenia transakcji.

W praktyce oznacza to, że nadwyżka wartości emisyjnej nad wartością nominalną, przekazana przy emisji na kapitał zapasowy, nie zwiększa kosztu uzyskania przychodów przy późniejszym zbyciu udziałów lub akcji otrzymanych w ramach wymiany.

Skutek ten może być szczególnie istotny w przypadkach, w których wartość nominalna wyemitowanych udziałów lub akcji była znacznie niższa od ich wartości emisyjnej. Różnica ta może prowadzić do rozpoznania przy sprzedaży istotnie wyższego dochodu podatkowego niż wynik ekonomiczny ustalony przy uwzględnieniu pełnej wartości świadczenia spełnionego przez spółkę nabywającą.

Wyrok pokazuje jednak, że ekonomiczna doniosłość tej różnicy nie stanowi sama w sobie podstawy do odejścia od literalnego brzmienia art. 16 ust. 1 pkt 8e ustawy o CIT.

Znaczenie wyroku

Przy planowaniu zbycia udziałów lub akcji nabytych w drodze wymiany udziałów kluczowe jest wcześniejsze ustalenie podatkowej bazy kosztowej. Analiza powinna obejmować w szczególności:

• prawnopodatkową kwalifikację historycznej transakcji jako wymiany udziałów;
• liczbę i wartość nominalną udziałów lub akcji własnych wydanych w zamian za aport;
• wysokość ewentualnej zapłaty w gotówce;
• różnicę pomiędzy wartością nominalną a wartością emisyjną wydanych udziałów lub akcji;
• wpływ późniejszych reorganizacji, zmian własnościowych oraz częściowego zbywania nabytych aktywów na wysokość dostępnego kosztu podatkowego.

Dobrą praktyką jest przeprowadzenie przeglądu historycznych transakcji restrukturyzacyjnych, w wyniku których podatnik uzyskał udziały lub akcje w innych spółkach. Pozwala to prawidłowo ustalić dostępną bazę kosztową i ocenić skutki podatkowe planowanego wyjścia z inwestycji.

Analiza taka jest szczególnie istotna w przypadku podmiotów, w których relacja wartości nominalnej do wartości emisyjnej wydanych udziałów lub akcji wynikała ze specyfiki struktury kapitałowej, wymogów regulacyjnych albo konieczności ochrony praw dotychczasowych akcjonariuszy.

Współautorem tekstu jest Michał Olędzki, Senior w Zespole Podatków Międzynarodowych, EY Polska