Ulga B+R przysługuje PGK, a nie poszczególnym spółkom wchodzącym w jej skład

Stanowisko organu podatkowego

PGK wystąpiła z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Grupa chciała potwierdzić możliwość odliczenia w ramach ulgi B+R kosztów kwalifikowanych ponoszonych przez spółki wchodzące w skład grupy od podstawy opodatkowania obliczanej na poziomie całej PGK.

Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 23 listopada 2022 r. (0111-KDIB1-3.4010.733.2022.1.IZ) uznał stanowisko PGK za nieprawidłowe. Organ przyznał, że podatnikiem CIT jest PGK, jednak stwierdził, że sposób ustalenia przedmiotu opodatkowania PGK oznacza, iż rozliczenie to musi być sporządzone na podstawie sumy jednostkowych rozliczeń (dochodów) poszczególnych spółek wchodzących w skład grupy.

W ocenie organu, mimo że spółki wchodzące w skład PGK tracą po utworzeniu grupy podmiotowość podatkową, to nadal są zobowiązane do samodzielnego ustalania swoich przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz wyniku podatkowego, zgodnie z zasadami ogólnymi. Dyrektor KIS wskazywał, że PGK jest uprawniona do odliczenia w ramach ulgi B+R kosztów kwalifikowanych ponoszonych przez spółkę zależną, lecz tylko w kwocie, w jakiej odliczenie przysługiwałoby tej spółce, gdyby rozliczała się samodzielnie.

W konsekwencji, zdaniem organu, w sytuacji, gdy spółka zależna prowadząca działalność B+R poniosła w danym roku podatkowym stratę z innych źródeł przychodów, PGK nie mogła skorzystać z odliczenia kosztów kwalifikowanych tej spółki w ramach ulgi B+R – mimo że sama grupa jako całość osiągnęła dochód. Natomiast gdy dochód spółki zależnej był niższy niż poniesione koszty kwalifikowane, odliczenie przysługiwało PGK jedynie do wysokości tego dochodu.

Takie podejście prowadziło do uzależnienia prawa PGK do skorzystania z ulgi B+R od indywidualnego wyniku podatkowego spółki ponoszącej koszty kwalifikowane, mimo że to PGK, a nie poszczególne spółki, jest podatnikiem CIT. W konsekwencji Dyrektor KIS odmówił PGK prawa do rozliczania ulgi wyłącznie na poziomie skonsolidowanego wyniku całej grupy.

Rozstrzygnięcie WSA i NSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 kwietnia 2023 r. (VIII SA/Wa 36/23) nie zgodził się ze stanowiskiem organu i uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd zwrócił uwagę, że przepisy ustawy o CIT jednoznacznie wskazują PGK jako podatnika podatku dochodowego, a podstawę opodatkowania stanowi dochód całej grupy, ustalany zgodnie z zasadami przewidzianymi dla tego szczególnego podatnika.

Stanowisko to zostało następnie w pełni potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił skargę kasacyjną Dyrektora KIS. W ustnym uzasadnieniu NSA podkreślił, że z ustawy o CIT nie wynika obowiązek ustalania odrębnej podstawy opodatkowania dla potrzeb ulgi B+R przez poszczególne spółki należące do PGK.

Sąd wskazał, że o ile spółki wchodzące w skład grupy nadal ustalają własne przychody, koszty oraz wyniki podatkowe, o tyle czynności te służą wyłącznie obliczeniu dochodu PGK jako podatnika. Przepisy nie przewidują natomiast odrębnego mechanizmu stosowania ulgi B+R przez poszczególnych członków grupy.

NSA podkreślił również, że ulga B+R odnosi się do podstawy opodatkowania podatnika. Skoro zatem podatnikiem jest PGK, to właśnie ona jest podmiotem uprawnionym do skorzystania z preferencji podatkowej. Brak jest podstaw prawnych do konstruowania dodatkowych ograniczeń uzależniających zakres odliczenia od sytuacji podatkowej poszczególnych spółek tworzących grupę.

W konsekwencji NSA potwierdził, że koszty kwalifikowane ponoszone przez spółki należące do PGK mogą być uwzględniane przy kalkulacji ulgi B+R na poziomie całej grupy, która jako jeden podatnik rozlicza zarówno dochód, jak i przysługujące jej odliczenia podatkowe.

Konsekwencje dla podatników

Wyrok NSA ma istotne znaczenie dla grup prowadzących działalność B+R. Potwierdza on, że ulga B+R powinna być rozliczana na poziomie całej PGK, niezależnie od tego, która spółka należąca do grupy poniosła koszty kwalifikowane.

Orzeczenie zwiększa pewność prawną w zakresie rozliczania działalności B+R przez PGK oraz ogranicza ryzyko kwestionowania preferencji przez organy podatkowe. Jest to szczególnie istotne dla grup kapitałowych, które prowadzą projekty B+R w różnych spółkach operacyjnych i rozliczają je centralnie na poziomie PGK.

Współautorką tekstu jest Aleskandra Gajos, Senior w Zespole Podatków Międzynarodowych.