Wpis do wykazu przedsiębiorców o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej – dodatkowa korzyść dla inwestorów w Polsce

1. Czym jest wykaz i jakie daje korzyści?

Podstawę prawną funkcjonowania wykazu stanowi ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2025 r. poz. 621), która weszła w życie 1 czerwca 2025 r. W szczególności art. 28 ustawy określa grupę przedsiębiorców objętych wykazem, natomiast art. 27 ustanawia preferencję w rozpatrywaniu ich wniosków o zezwolenia na pracę. Akt pozostaje obowiązujący, jednakowoż trwają prace nad nowelizacją ustawy, które mogą wprowadzić dodatkowe ograniczenia co do możliwości uzyskania wpisu na listę.

W praktyce podstawową korzyścią z wpisu jest pierwszeństwo w rozpatrywaniu przez wojewodę wniosków o wydanie zezwoleń na pracę cudzoziemców składanych przez przedsiębiorców ujętych w wykazie. Rozwiązanie ma usprawnić proces zatrudniania cudzoziemców przez podmioty realizujące inwestycje istotne dla gospodarki narodowej.

Z perspektywy biznesowej wpis może więc stanowić dodatkową, pozafinansową korzyść z realizacji inwestycji objętej wsparciem publicznym w postaci usprawnienia niektórych procedur imigracyjnych, jednak efekt ten nie jest jednolity dla wszystkich organów i rodzajów postępowań. Dlatego wpis należy traktować jako preferencję proceduralną, a nie gwarancję zakończenia postępowania w konkretnym terminie. 

2. Jak można uzyskać wpis?

Art. 28 ust. 1 ustawy wiąże wpis z korzystaniem przez przedsiębiorcę z wsparcia na nową inwestycję. Obecne przepisy wymieniają trzy podstawy:

1. Decyzję o wsparciu w ramach Polskiej Strefy Inwestycji (PSI), wydawaną na podstawie ustawy z 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji.
2. Przedsiębiorców korzystających ze wsparcia inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki – w praktyce – posiadających Umowę o grant w ramach Programu wpierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011 -2030 (obowiązującego do końca 2025 r.) oraz nowego Programu Rozwoju Inwestycji w polskiej gospodarce do 2035 r. (w przygotowaniu).
3. Umowę o wsparcie na podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z 29 września 2023 r., dotyczącego pomocy publicznej dla strategicznych inwestycji związanych z przejściem na gospodarkę o zerowej emisji netto. 

3. Polska Strefa Inwestycji – wsparcie i droga do wpisu

PSI pozwala inwestorom realizującym nową inwestycję uzyskać zwolnienie z CIT dotyczące dochodu generowanego przez nową inwestycję. Mechanizm może mieć zastosowanie zarówno do działalności produkcyjnej, jak i usługowej. Nowa inwestycja może polegać m.in. na utworzeniu nowego zakładu, zwiększeniu zdolności produkcyjnych lub usługowych, dywersyfikacji działalności albo zasadniczej zmianie procesu.

Uzyskanie decyzji o wsparciu wymaga spełnienia kryteriów ilościowych i jakościowych. Próg wejścia nie jest jednak jednolity w całym kraju. Zależy m.in. od dokładnej lokalizacji inwestycji, poziomu rozwoju danego obszaru, wielkości przedsiębiorcy oraz rodzaju prowadzonej działalności. W poszczególnych regionach różni się również intensywność dostępnej pomocy regionalnej, która wpływa na maksymalną wartość wsparcia. W praktyce oznacza to konieczność każdorazowej analizy konkretnej lokalizacji i parametrów planowanego projektu.

Co istotne, próg kosztów kwalifikowanych może być analizowany w oparciu o nakłady inwestycyjne albo dwuletnie koszty pracy nowo zatrudnionych pracowników, co sprawia, że instrument może być atrakcyjny również dla projektów usługowych, których rozwój bazuje przede wszystkim na zwiększaniu zatrudnienia, a nie wysokim CAPEX. 

4. Grant rządowy na nowe inwestycje

Drugą potencjalną ścieżką uzyskania wpisu do wykazu jest otrzymanie grantu rządowego na realizację nowej inwestycji. Projektowany Program Rozwoju Inwestycji w Polskiej Gospodarce do 2035 roku ma zastąpić poprzedni program grantowy i przewiduje bezpośrednie wsparcie finansowe dla trzech kategorii projektów:

1. kluczowych inwestycji sektorowych i technologicznych,
2. inwestycji rozwojowych oraz
3. kluczowych inwestycji usługowych.

W przypadku kluczowych inwestycji sektorowych i technologicznych preferowane mają być projekty produkcyjne realizowane w branżach o szczególnym znaczeniu dla rozwoju technologicznego lub bezpieczeństwa Polski. Katalog obejmuje m.in. technologie cyfrowe, mikroelektronikę i fotonikę, technologie związane z gospodarką niskoemisyjną, biotechnologię i biomedycynę, rolnictwo precyzyjne i sektor spożywczy, sektor lotniczy i kosmiczny oraz przemysł obronny. Warunkiem uzyskania wsparcia jest poniesienie określonego minimalnego poziomu nakładów inwestycyjnych, uzależnionego m.in. od wielkości przedsiębiorcy i lokalizacji inwestycji.

Program przewiduje również wsparcie dla inwestycji rozwojowych, czyli dużych projektów produkcyjnych charakteryzujących się wysoką wartością nakładów inwestycyjnych oraz znaczącym poziomem nowego zatrudnienia. W tym przypadku przedsiębiorca co do zasady powinien spełnić łącznie wymóg minimalnych nakładów inwestycyjnych i utworzenia określonej liczby nowych miejsc pracy, przy czym projekt przewiduje określone wyjątki od wymogu zatrudnieniowego.

Trzecią kategorią są kluczowe inwestycje usługowe, obejmujące przede wszystkim usługi związane z oprogramowaniem, programowaniem i doradztwem IT, przetwarzaniem danych i hostingiem oraz działalnością badawczo-rozwojową. W ich przypadku podstawowym parametrem inwestycji jest utworzenie wymaganej liczby nowych miejsc pracy, a wysokość wsparcia jest powiązana m.in. ze skalą nowego zatrudnienia oraz liczbą realizowanych wskaźników jakościowych.

Niezależnie od rodzaju inwestycji przedsiębiorca ubiegający się o grant powinien zadeklarować realizację co najmniej pięciu wskaźników jakościowych. Program stanowi instrument regionalnej pomocy inwestycyjnej, dlatego maksymalny poziom wsparcia jest również ograniczony właściwą dla danej inwestycji intensywnością pomocy regionalnej.

Na dzień publikacji niniejszego artykułu nowy Program nie został jeszcze ostatecznie przyjęty. Powyższe informacje bazują na jego projekcie, dlatego warunki udzielania wsparcia, w tym kryteria kwalifikacji i wymagane parametry inwestycji, mogą jeszcze ulec zmianie.

5. W praktyce dwie główne ścieżki

Trzecim instrumentem wskazanym w ustawie jako podstawa wpisu do wykazu jest wsparcie strategicznych inwestycji związanych z transformacją w kierunku gospodarki zeroemisyjnej. Obecnie jednak nowe umowy w ramach tego instrumentu nie są zawierane z uwagi na wyczerpanie dostępnego budżetu. W praktyce oczekiwane jest uruchomienie nowego programu i zapewnienie nowych środków na tego rodzaju projekty.

Tym samym, z perspektywy przedsiębiorców analizujących obecnie możliwość uzyskania wpisu do wykazu, dwie zasadnicze ścieżki to Polska Strefa Inwestycji oraz nowy Program grantów rządowych,

Dodatkowym zastrzeżeniem w odniesieniu do wpisu do wykazu przedsiębiorców o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej jest trwający proces nowelizacji ustawy dot. powierzania pracy cudzoziemcom. Wolą ustawodawcy jest ograniczenie liczby podmiotów w wykazie m.in. poprzez wprowadzenie obostrzenia co do minimalnego progu nakładów inwestycyjnych wymaganych w ramach PSI uprawniających do uzyskania wpisu -  do 100 mln PLN. Zmiany są na etapie prac parlamentarnych, wobec tego brak jest gwarancji wprowadzenia niniejszego obostrzenia.

Wpis do wykazu warto zatem analizować nie jako odrębny program pomocowy, lecz jako dodatkową korzyść wynikającą z uzyskania określonego rodzaju wsparcia inwestycyjnego. Dla przedsiębiorstw planujących rozwój działalności i jednocześnie zatrudniających pracowników spoza Polski może to oznaczać połączenie dwóch korzyści: finansowego lub podatkowego wsparcia inwestycji oraz uprzywilejowania w procedurach związanych z uzyskaniem zezwoleń na pracę cudzoziemców.

W celu uzyskania wpisu, konieczne jest złożenie odpowiednich wniosków do instytucji udzielających wsparcie i uzyskanie decyzji o wsparciu/zawarcie umowy grantowej. Wpis do wykazu następuje automatycznie po uzyskaniu ww. wsparcia.