5 min. czytania 24 cze 2020
EY - hall

Nowe ujęcie oprogramowania w funduszach własnych „zachętą” kapitałową dla banków

Autor

Dominik Olech

EY Polska, Senior Consultant, Financial Risk & Analytics

Doświadczony konsultant wywodzący się ze środowiska bankowego, ekspert w dziedzinie zagadnień związanych z zarządzaniem bilansem instytucji finansowych.

Współautorzy
5 min. czytania 24 cze 2020

Co wspólnego ma ze sobą IT, księgowość oraz zarządzanie kapitałem i jak ma się do tego nowy standard techniczny EBA.

Ten artykuł wchodzi w skład Biuletynu Ryzyka

W

 ramach pakietu środków ograniczania ryzyka (RRM) przyjętego przez europejskich ustawodawców zaprezentowane zostało między innymi zwolnienie z odliczenia wartości niematerialnych i prawnych z pozycji kapitału podstawowego Tier I (CET1) w przypadku oprogramowania, którego wycena została przeprowadzona w sposób ostrożnościowy, na którego wartość nie ma negatywnego wpływu restrukturyzacja, upadłość lub likwidacja instytucji. W celu ujednolicenia ostrożnościowego podejścia, o którym mowa powyżej, EBA otrzymała mandat do opracowania projektów regulacyjnych standardów technicznych w przedmiotowym zakresie. Dokument opublikowany w pierwszych dniach czerwca (RTS) stanowi zaproszenie do konsultacji zmian, jakie EBA docelowo przewiduje w standardzie technicznym definiującym wymogi w zakresie funduszy własnych.

W trakcie opracowywania opublikowanego dokumentu RTS, EBA poddała pod rozważanie aspekty związane z wyceną oprogramowania, w szczególności skupiając się na:

  • Różnicy pomiędzy wyceną i amortyzacją oprogramowania, a ceną uzyskiwaną w trakcie jego sprzedaży na rynku wtórnym,
  • Różnych podejściach księgowych do kwestii inwestycji własnych w rozwój oprogramowania przez instytucje finansowe występujące w różnych jurysdykcjach prawnych,
  • Zasadach ostrożnościowych mających zastosowanie do zakładów ubezpieczeń,
  • Różnorodności sektora finansowego w Unii Europejskiej, w szczególności biorąc pod uwagę rosnące w szybkim tempie podmioty nieobjęte regulacjami, m.in. fin-techy.

Celem przyświecającym EBA w trakcie prac nad  RTS było osiągnięcie odpowiedniej równowagi pomiędzy potrzebą utrzymania określonego marginesu konserwatyzmu w traktowaniu wyceny oprogramowania, zwłaszcza biorąc pod uwagę jego ograniczoną wartość w przypadku realizacji scenariusza zaniechania jego dalszego użytkowania, a rosnące znaczenie oprogramowania z perspektywy biznesowej i ekonomicznej, w kontekście rosnącego środowiska cyfrowego.

W opinii EBA ostrożna wycena oprogramowania na podstawie jego amortyzacji pozwoli na zachowanie równowagi pomiędzy postawionymi powyżej celami jednocześnie zachowując schemat, zgodnie z którym oczekiwana wartość odzyskiwalna oprogramowania zmniejsza się wraz z upływem czasu.

Sam dokument wskazuje na cztery możliwe podejścia, które EBA poddaje pod rozwagę w zakresie zmiany podejścia do pomniejszeń  kapitału podstawowego Tier I (CET1) o wartości niematerialne i prawne:

  • Utrzymanie obecnego traktowania regulacyjnego ustanowionego w dokumencie CRR - pełne odliczenie z pozycji CET1
  • Wprowadzenie ram ostrożnościowych opartych na odliczeniu od pozycji CET1 oprogramowania, w zależności od kategorii do jakiej miałoby zostać przypisane oprogramowanie (odliczenie CET1 według kategorii oprogramowania)
  • Dostosowanie do wymagań Solvency II
  • Amortyzacja ostrożnościowa

EBA jednocześnie jasno wskazuje, iż ostatnia opcja tj. amortyzacja ostrożnościowa jest podejściem przez preferowanym i to na podstawie tego podejścia zaproponowano zmiany do Standardu technicznego w zakresie funduszy własnych.

Opis zaproponowanej metody:

Amortyzacja ostrożnościowa wyznaczana jest jako iloczyn:

  • kwoty, w jakiej aktywo zostało początkowo ujęte w bilansie zgodnie z obowiązującymi ramami rachunkowymi, podzielonej przez liczbę dni kalendarzowych z okresu, który nie powinien przekraczać niższej z wartości:
  • okres użytkowania danego oprogramowania oszacowany dla celów księgowych
  • 2 lata, licząc od daty rozpoznania wartości oprogramowania w bilansie instytucji, niezależnie od daty rozpoczęcia jego wykorzystania, czy startu amortyzacji
  • liczby dni kalendarzowych, które upłynęły od daty rozpoznania wartości oprogramowania w bilansie instytucji do daty końca okresu użytkowania danego oprogramowania, oszacowanej dla celów księgowych.

 Warto zaznaczyć, iż wciąż nie podjęta została finalna decyzja co do daty rozpoczęcia stosowania ostrożnościowej amortyzacji, jedną z dostępnych opcji jest data początkowego ujęcia w bilansie instytucji, drugą data udostępnienia oprogramowania do użytkowania. Wybór opcji uzależniony będzie od przebiegu konsultacji z sektorem.

W jaki sposób amortyzacja ostrożnościowa wpłynie na kapitał banku?

EBA proponuje, aby pozycja CET1 została pomniejszana różnicą pomiędzy dwiema kwotami:

  • skumulowaną amortyzacją przeprowadzoną w sposób ostrożnościowy zgodnie z powyższym opisem
  • sumą skumulowanej amortyzacji oraz wszelkiej skumulowanej straty odnotowanej na danym oprogramowaniu, która zostałaby rozpoznana zgodnie z obowiązującymi ramami rachunkowości

Dokument zakłada, iż pozostała część wartości bilansowej każdego składnika oprogramowania podlegałaby 100% wadze ryzyka, zgodnie z przepisami CRR. Ponadto, jeżeli okres użytkowania oprogramowania oszacowany do celów księgowych jest krótszy niż okres amortyzacji ostrożnościowej, to ten pierwszy byłby wykorzystywany również do celów ostrożnościowych.

Jako argument za zastosowaniem amortyzacji ostrożnościowej EBA wskazuje m.in. osiągnięcie ulgi w kapitałach Tier I instytucji bankowych, która stopniowo zmniejszałaby się wraz z upływem czasu do końca amortyzacji. EBA podkreśla również naturalny związek występujący w tej metodzie pomiędzy wysokością ulgi kapitałowej a rocznej stopy inwestycji dokonywanych przez każdą instytucję.

Badanie ilościowe przeprowadzone przez EBA wskazuje, iż zastosowanie opisanego podejścia pozwoliłoby na wzrost kapitału CET1 wśród banków znajdujących się pod jurysdykcją EBA o wartość około 60 mld EUR.  Jak widać jednak, pomimo jasnego wskazania na preferowaną opcję EBA nie zamyka się na argumenty rynku bankowego, które mogłyby przeważyć za wyborem innej opcji, dlatego w tym kontekście, wzięcie udziału w konsultacjach wydaje się być szczególnie istotne.

Ponadto warto pamiętać, iż w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom pandemii COVID-19, Komitet Bazylejski zatwierdził roczne przesunięcie terminów wdrożenia postanowień Bazylei IV. W związku z tym Komisja Europejska, jako jedno z zaproponowanych działań skutkujących zmianą w CRR, przedstawiła skrócenie okresów przejściowych dla wybranych zachęt do obniżenia pomniejszeń funduszy własnych, w tym wyłączenia z pozycji pomniejszających kapitał CET1 wartości niematerialnych i prawnych ostrożnie wycenianych aktywów będących oprogramowaniem.

Podsumowanie

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego przekazał do konsultacji w pierwszych dniach czerwca szkic standardu technicznego dotyczącego zwolnienie z odliczenia

wartości niematerialnych i prawnych od pozycji kapitału podstawowego Tier I (CET1) w przypadku oprogramowania spełniającego określone warunki. Dotyczy to oprogramowania , którego wycena została przeprowadzona w sposób ostrożnościowy, a na jego wartość nie ma negatywnego wpływu restrukturyzacja, upadłość lub likwidacja instytucji. Dokument prezentuje kilka możliwych podejść, ze wskazaniem preferencji EBA. Standard zawiera również ocenę ilościową zastosowanych mechanizmów wyceny ostrożnościowej.

Bezpośrednio na maila

Bądź na bieżąco i subskrybuj newsletter EY

Subskrybuj

Kontakt

Chcesz dowiedziec sie wiecej?

Skontaktuj sie z nami.

Informacje

Autor

Dominik Olech

EY Polska, Senior Consultant, Financial Risk & Analytics

Doświadczony konsultant wywodzący się ze środowiska bankowego, ekspert w dziedzinie zagadnień związanych z zarządzaniem bilansem instytucji finansowych.

Współautorzy