Ukraina: Serwis Informacyjny

Specjalny serwis dla obywateli Ukrainy oraz firm, których dotyczy obecna sytuacja - porusza najważniejsze kwestie biznesowe, prawne i podatkowe. Wszystkie informacje są na bieżąco weryfikowane, a komentarze i wskazówki – aktualizowane wraz ze zmieniającymi się przepisami.

Możliwość podejmowania pracy, zasady pobytu, uproszczenia w zatrudnieniu, dostęp do usług publicznych, cyberbezpieczeństwo i podatki – to tylko wybrane, choć kluczowe kwestie w obecnej rzeczywistości. Nie mniej istotne jest również wsparcie polskich przedsiębiorców, którzy angażują się w różne działania pomocowe, gdy jednocześnie – konflikt w Ukrainie wpływa na ich biznes. Serwis informacyjny to jedna z wielu inicjatyw zespołu EY Polska, które dziś są ważne dla każdego z nas. #SolidarnizUkrainą

 

Pytania i odpowiedzi 

  • Jakie działania może podjąć przedsiębiorca, który obawia się o swoją wypłacalność w związku z trwającą wojną?

    Obecna sytuacja w Ukrainie uderza również w polskich przedsiębiorców. Obserwujemy obecnie  między innymi następujące niekorzystne zjawiska:

    • przerwy w łańcuchach dostaw,
    • braki w zespołach pracowniczych,
    • wzrost kosztów prowadzenia działalności spowodowany wysoką inflacją i rosnącymi cenami surowców,
    • spadek przychodów spowodowany odcięciem wschodnich rynków zbytu, a także pesymizmem konsumentów w Polsce i Europie.

    Czynniki makroekonomiczne, mogą spowodować problemy z zachowaniem płynności finansowej. Ważne jest więc stałe monitorowanie czynników zewnętrznych i ich wpływ na kondycję firmy. Można do tego wykorzystać następujące możliwości:

    • bieżące monitorowanie wypłacalności swojej firmy;
    • analizę umów i ich rentowności;
    • analizę struktury przedsiębiorstwa i likwidacja nieefektywnych części działalności;
    • podjęcie negocjacji z kontrahentami w celu ustalenia nowych warunków wykonania umów lub spłaty zadłużenia (np. poprzez odłożenie terminu spłaty lub rozłożenie na raty).

    Jeżeli powyższe rozwiązania nie przyniosą rezultatu i przedsiębiorstwo zagrożone jest niewypłacalnością, warto rozważyć:

    • przegląd dostępnych opcji nowego finansowania i refinansowania, w tym ze środków z pomocy publicznej (np. środki oferowane przez Agencję Rozwoju Przemysłu dla przedsiębiorców niewypłacalnych lub zagrożonych niewypłacalnością na ratowanie, tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne lub restrukturyzację, link: https://arp.pl/pl/dla-biznesu/pns/).
    • złożenie wniosku o otwarcie jednego z postępowań restrukturyzacyjnych.

    Piotr Podsiadło, EY Polska, Kancelaria EY Law, Manager

  • Jakich dokumentów pobytowych mogą żądać pracodawcy od obywateli Ukrainy, którzy wjechali do naszego kraju po 24 lutego 2022 r., by móc ich legalnie zatrudnić?

    Zatrudnienie obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Polski po dniu 24 lutego 2022 r. reguluje ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tzw. specustawa). Zgodnie z nią osoby te mogą wykonywać pracę na terytorium Polski, jeśli:

    • ich pobyt będzie legalny oraz
    • podmiot powierzający wykonywanie pracy powiadomi powiatowy urząd pracy właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy o powierzeniu wykonywania pracy temu obywatelowi.

    Pracodawca nie musi dodatkowo pobierać żadnego oświadczenia od obywatela Ukrainy o zamiarze pozostania na terytorium Polski.

    Pojawiają się pytania w jaki sposób pracodawca ma potwierdzić legalny pobyt tych osób i jakie dokumenty ma przechowywać przez cały okres zatrudnienia. A te są wymagane ustawą o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Scenariuszy może być kilka.

    Pierwszy - osoba, którą pracodawca zamierza zatrudnić, okazuje paszport biometryczny z pieczątką wjazdową, w ramach ruchu bezwizowego albo zwykłego paszportu z wbitą pieczątką wjazdową. W takim przypadku nie ma wątpliwości, że takie dokumenty są wystarczające do potwierdzenia legalności jego pobytu na terytorium Polski.

    Drugi - osoba, którą pracodawca zamierza zatrudnić, nie posiada paszportu biometrycznego. Dokumentem potwierdzającym legalność pobytu, a tym samym umożliwiającym zatrudnienie obywatela Ukrainy może być też wystawione przez urząd gminy zaświadczenie o złożeniu wniosku o PESEL.

    Trzeci – osoby uprawnione do wykonywania pracy z racji bycia objętych ochroną czasową na podstawie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, powinny przedstawić zaświadczenie wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o korzystaniu z ochrony czasowej na terytorium Polski.

    Czwarty – osoba, którą pracodawca zamierza zatrudnić, nie posiada żadnych dokumentów, ale posiada już PESEL (bo np. kilka lat wcześniej pracowała w naszym kraju). Przepisy tego nie regulują. W takim przypadku wystarczające powinno być zaświadczenie o przekroczeniu granicy wystawione przez Straż Graniczną, potwierdzające przybycie do naszego kraju po 23 lutego. 

    Rafał Rogala, EY Polska, Doradztwo Podatkowe, Manager

  • Jakie skutki dla polskich firm niesie ze sobą wprowadzone w Ukrainie moratorium na transgraniczne płatności w walutach obcych?

    Inwazja Rosji na Ukrainę ma bezpośredni wpływ na działalność polskich firm, które prowadził obrót ze stronami konfliktu. Tak na Ukrainie, jak i w Rosji utrudnione lub w dużej części uniemożliwione zostały przelewy zagraniczne, co postawiło pod znakiem zapytania płatności za wykonane oraz za zakontraktowane, usługi, czy dostawy towarów. Już pierwszego dnia wojny, 24 lutego br., Narodowy Bank Ukrainy (NBU) przyjął uchwałę regulującą działalność banków podczas trwania stanu wojennego, w tym związaną z rozliczeniami międzynarodowymi. Zgodnie z tą uchwałą (z wyjątkiem przedsiębiorstw i instytucji, które zapewniają realizację rządowych celów mobilizacyjnych oraz podmiotów posiadających specjalne zezwolenie NBU) wprowadzono m.in.  (i) zakaz uwalniania środków pieniężnych z rachunków klientów w walucie obcej oraz (ii) moratorium na transgraniczne płatności w walutach obcych. Lista wyjątków publikowana jest na stronach NBU i jest stale aktualizowana. Zaznaczyć należy, że w ramach realizacji celów mobilizacyjnych NBU zezwolił bankom na zakup walut obcych i dokonywanie przelewów w tych celach bez ograniczeń i w ramach znacznie uproszczonej procedury nadzoru walutowego. 

    Pomimo istniejących wyjątków, większość prywatnych firm nie będzie mogła otrzymać zapłaty za dostarczone już usługi lub towary do końca okresu moratorium. 

    W przypadku Rosji obowiązuje natomiast dekret ograniczający niektóre transakcje walutowe mający na celu złagodzenie skutków zachodnich sankcji w następstwie wojny z Ukrainą, zgodnie z którym zakazane jest przekazywanie waluty poza granice kraju na podstawie umów kredytowych lub za pośrednictwem usług elektronicznych przekazów pieniężnych. Dekret może mieć małe znaczenie praktyczne, gdyż planowane odcięcie Rosji od systemu SWIFT utrudni lub w praktyce i tak uniemożliwi dokonywanie transferów pieniężnych w obie strony.  Na taką sytuację zareagowały oczywiście także polskie instytucje finansowe, a w szczególności ubezpieczyciele, którzy co do zasady anulowali limity kredytowe dla kontrahentów z Ukrainy i Rosji. Obrót z Rosją i Ukrainą nie będzie więc mógł być co do zasady objęty gwarancjami, czy ubezpieczeniem.  Zaznaczyć należy, że wysyłanie jakichkolwiek towarów z i do Rosji przez prywatnych przedsiębiorców jest już zresztą praktycznie niemożliwe, w związku wstrzymaniem się operatorów i portów morskich z obsługą takich przesyłek. 

    Powyższa sytuacja odbije się niestety na kondycji przedsiębiorstw z sektorów, które swój biznes opierały na eksporcie na wschód lub imporcie surowców z tych krajów. 

    Magdalena Kasiarz, EY Polska, Kancelaria EY Law, Associate Partner

  • Jakie działania może podjąć firma, której płynność finansowa została zagrożona m.in. z powodu ustania relacji biznesowych z kontrahentami ze wschodu?

    Obecna sytuacja na Ukrainie wpływa na funkcjonowanie polskich firm w różnych aspektach. Jednym z nich jest płynność finansowa, która może być zagrożona np. z powodu nieotrzymania płatności od kontrahentów ze wschodu. W efekcie może zdarzyć się tak, że przedsiębiorca nie będzie w stanie w określonym terminie spełnić zobowiązań podatkowych. Warto podkreślić, że brak uregulowania zobowiązania może wpłynąć na sytuację ekonomiczną podatnika np. ze względu na:

    • konieczność zapłaty odsetek od zaległości podatkowych (od 9 marca 2022 r. stawka odsetek wzrosła z 8,5 do 10%),
    • ryzyko ponoszenia kosztów egzekucyjnych,
    • zamrożenie istotnych z operacyjnego punktu widzenia składników majątku oraz kont,
    • możliwość utraty zwolnień akcyzowych i uprawnienia do skorzystania z uproszczonej procedury VAT import.

    Brak uregulowania zobowiązania może być sankcjonowany także karnie.

    W przypadku przewidywanych utrudnień w zakresie płynności finansowej, istotne jest proaktywne podejście do bieżącego zarządzania wykonywaniem zobowiązań podatkowych, z uwzględnieniem interesów finansowych przedsiębiorcy i kwestii odpowiedzialności osobistej. W szczególności firma może rozważyć m.in. złożenie wniosku:

    • o ulgę w spłacie zobowiązania podatkowego;
    • o ograniczenie poboru zaliczek uproszczonych na podatek dochodowy od osób prawnych;
    • o zwolnienie środków z rachunku VAT.

    W przypadkach przejściowych problemów z płynnością finansową warto również rozważyć ustalenie odpowiedniej kolejności realizowania zobowiązań publicznoprawnych, by zminimalizować ryzyko sankcji i zwiększyć efektywność ekonomiczną przedsiębiorcy.

    Bartosz Czerwiński, EY Polska, Doradztwo Podatkowe, Senior Manager

  • Czy firmy mogą rozliczać w kosztach podatkowych wydatki już poniesione w związku z udzielaną pomocą dla obywateli Ukrainy?

    Wiele polskich firm decyduje się na przekazanie nieodpłatnych świadczeń czy towarów na rzecz obywateli Ukrainy, którzy z powodu wojny musieli opuścić swój kraj lub którzy tam zostali. Przedsiębiorcy zastanawiają się jednak czy wydatki poniesione na ten cel mogą rozliczyć w kosztach podatkowych.

    Dotychczas przepisy podatkowe na to nie pozwalały. Przewidywały jedynie możliwość odliczenia w zeznaniu rocznym CIT darowizn rzeczowych i pieniężnych na działalność pożytku publicznego. Zmieniło się to 12 marca 2022 r.  – w tym dniu weszła w życie ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zgodnie z którą podatnicy PIT i CIT mogą rozliczyć w kosztach uzyskania przychodów darowizny na cele związane z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych na terytorium Ukrainy. Warunkiem jest jednak to, aby przekazali je:

    • organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących na terytorium Ukrainy,
    • jednostkom samorządu terytorialnego,
    • Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych,
    • podmiotom wykonującym na terytorium Polski lub Ukrainy działalność leczniczą lub z zakresu ratownictwa medycznego

    W takim przypadku firmy pomniejszą przychód zarówno o cenę wytworzenia, jak i cenę nabycia towarów, a także koszty poniesione z tytułu nieodpłatnych świadczeń.

    Co ważne – rozwiązanie to obowiązuje także „wstecz” tj. od 24 lutego do 31 grudnia 2022 r.

    Kosztem uzyskania przychodów są również koszty poniesione z tytułu nieodpłatnych świadczeń, a więc np. darmowej pomocy medycznej na rzecz organizacji pozarządowych.

    Zmiany przepisów w zakresie kosztów podatkowych przewidziane w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa z pewnością częściowo rozwiążą wątpliwości firm angażujących się w pomoc dla tych osób. Z uwagi na skalę udzielanej pomocy warto w następnym kroku rozważyć rozszerzenie możliwości zaliczania do kosztów podatkowych wydatków na świadczenia przekazywane bezpośrednio na rzecz obywateli Ukrainy, a nie tylko za pośrednictwem organizacji pozarządowych.

    Tomasz Rolewicz, EY Polska, Doradztwo Podatkowe, Partner

  • Na jakich zasadach firma może złożyć wniosek o ograniczenie poboru zaliczek uproszczonych na CIT?

    Z punktu widzenia utrzymania płynności finansowej warto rozważyć złożenie wniosku o ograniczenie poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) przez określony czas. Dzięki zawieszeniu lub ograniczeniu konieczności uiszczania zaliczek na CIT, można przeznaczyć „uwolnione” środki na spłatę innych zobowiązań i tym samym utrzymać płynność finansową. Celem takiego działania jest osiągnięcie stanu, w którym łączna suma wpłaconych w ciągu roku zaliczek będzie odpowiadała końcowemu rocznemu zobowiązaniu podatkowemu. Ograniczenie poboru zaliczek jest zatem szczególnie uzasadnione w przypadku:

    • podatników, którzy opłacają zaliczki w formie uproszczonej i już w tym momencie dostrzegają, że podatek należny za rok 2022 będzie znacznie mniejszy niż suma wpłacanych zaliczek;
    • podatników, którzy opłacają zaliczki narastająco od dochodu osiągniętego od początku roku, a dodatni wynik, który osiągnęli w pierwszych miesiącach roku może być skonsumowany przez straty spodziewane w kolejnych okresach.

    Wniosek może zostać złożony w dowolnym momencie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Jeśli podatnikowi zależy na ograniczeniu zaliczki należnej jeszcze za luty 2022 r. (szczególnie ważne w przypadku spodziewanej straty w marcu) taki wniosek należy złożyć do 20 marca 2022 r. Złożenie wniosku powoduje wszczęcie postępowania o ograniczenie poboru zaliczek na CIT. Standardowy czas na wydanie decyzji to 2 miesiące. 

    Co istotne, we wniosku można wskazać dowolny okres, na jaki podatnik chciałby ograniczyć pobór zaliczek, a także proponowaną wysokość zaliczek (w tym również ograniczenie wysokości zaliczki do 0 zł). Dodatkowo, w zależności od zmieniających się później okoliczności, można wnioskować o odpowiednią zmianę decyzji o ograniczeniu poboru zaliczek.

    Marcin Kaleta, EY Polska, Doradztwo Podatkowe, Senior Manager

  • Jak zatrudnić obywatela Ukrainy?

    Zgodnie z obowiązującymi przepisami obywatel Ukrainy jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium RP, gdy:

    • jego pobyt uważa się za legalny;
    • podmiot powierzający wykonywanie pracy powiadomi powiatowy urząd pracy właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy o powierzeniu wykonywania pracy temu obywatelowi.

    Powiadomienie następuje za pośrednictwem praca.gov. pl. 

    Obywatel Ukrainy może również zarejestrować się jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy.

    Warto podkreślić, że minister w drodze rozporządzenia może określić liczbę obywateli Ukrainy, którym podmiot powierzający wykonywanie pracy może powierzyć wykonywanie pracy. 

    Rafał Rogala, EY Polska, Doradztwo Podatkowe, Manager

  • Co powinno zawierać powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy?

    Zgodnie z projektem ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa powiadomienie podmiotu powierzającego wykonywanie pracy takim osobom będzie musiało zawierać:

    • informacje dotyczące podmiotu powierzającego wykonywanie pracy obywatelowi Ukrainy: -nazwę albo imię (imiona) i nazwisko; adres siedziby albo miejsca zamieszkania; numer telefonu lub adres poczty elektronicznej o charakterze służbowym; numer identyfikacyjny NIP i REGON – w przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, albo numer PESEL – w przypadku osoby fizycznej; numer wpisu do rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia – w przypadku podmiotu powierzającego wykonywanie pracy obywatelowi Ukrainy, który prowadzi agencję zatrudnienia świadczącą usługi pracy tymczasowej; symbol PKD oraz opis wykonywanej działalności związanej z pracą obywateli Ukrainy;
    • dane osobowe obywatela Ukrainy: imię (imiona) i nazwisko; datę urodzenia; płeć, obywatelstwo; rodzaj, numer i serię dokumentu podróży lub innego dokumentu stwierdzającego lub pozwalającego ustalić tożsamość oraz państwo, w którym wydano ten dokument; numer PESEL – o ile został nadany;
    • rodzaj umowy pomiędzy podmiotem powierzającym wykonywanie pracy a obywatelem Ukrainy;
    • stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy;
    • miejsce wykonywanej pracy.

    Rafał Rogala, EY Polska, Doradztwo Podatkowe, Manager

Darmowe lekcje polskiego dla osób z Ukrainy

Od początku wojny w Ukrainie do Polski przybyło około 3 miliony osób uciekających przed rosyjską inwazją. Wiele z nich z dnia na dzień musiało odnaleźć się w nowej rzeczywistości w innym państwie.

 

Łącząc siły zespołu EY Academy of Business oraz wolontariuszy – pracowników EY z całej Polski – przygotowaliśmy cykl darmowych lekcji języka polskiego dla osób z Ukrainy. Lekcje dotyczą codziennych sytuacji, w których mogą się znaleźć osoby przybywające z Ukrainy do Polski. Wierzymy, że te materiały pomogą zaaklimatyzować się osobom z Ukrainy pozostającym w Polsce oraz ułatwią im codzienne funkcjonowanie w naszym kraju. 

Sprawdź materiały już teraz >

EY Polska wspiera Ukrainę

Wszyscy jesteśmy głęboko poruszeni wojną w Ukrainie, dramatem, jaki rozgrywa się tuż za naszą granicą. Realizujemy działania, które mają zapewnić potrzebującym każdą możliwą do zaoferowania pomoc. 

Więcej informacji

Kontakt

Chcesz dowiedzieć się więcej? Skontaktuj się z nami.